Zorg in Costa Rica vanuit België: je eigen polis, en de Caja erbij

In Costa Rica regel je je zorg met een eigen polis. Zodra je resident bent, betaal je daarnaast verplicht mee aan de Caja, het Costa Ricaanse staatsstelsel voor de zorg.

Costa Rica heeft van alle bestemmingen in de Amerika's het stelsel waar buitenlanders het meest lovend over schrijven. Als resident betaal je er verplicht aan mee. Die twee dingen horen bij elkaar. Samen bepalen ze wat je aan je eigen polis hebt.

	De Caja	Je eigen polis
Verplicht?	ja, vanaf de toekenning en ononderbroken tot de verlenging	nee, maar zonder polis is de wachttijd op de DGME onverzekerd
Vanaf wanneer	zodra de resolutie van goedkeuring is betekend, nog vóór de kaart	vóór je ziekenfonds je uitschrijft
Wat het kost	een percentage van een referentie-inkomen van minstens 1.000 dollar (pensionado) of 2.500 dollar (rentista) per maand	premie per verzekeraar, oplopend met leeftijd
Wat je krijgt	EBAIS, klinieken en staatsziekenhuizen, zonder eigen risico, met wachtlijsten	privéklinieken, tempo, en dekking voor bezoeken aan België

Waarom stopt je Belgische dekking?

Binnen Europa neemt een S1-formulier je zorg mee: een Europees formulier waarmee je Belgische verzekering je zorg in je nieuwe land blijft dekken. Met Costa Rica bestaat zo'n afspraak niet. België heeft met 25 landen buiten Europa een verdrag over sociale zekerheid, en Costa Rica hoort daar volgens de FOD Sociale Zekerheid niet bij.

Meld je vertrek vooraf aan je ziekenfonds. Het bekijkt op basis van je situatie of je nog via België verzekerd blijft. Wie zich bij de gemeente afmeldt en in Costa Rica gaat wonen, moet ervan uitgaan dat die verzekering stopt. Vanaf de dag dat je ziekenfonds je uitschrijft, geldt alleen de polis die jij zelf hebt afgesloten.

Daarom staat de zorg bij Costa Rica vroeg in het traject, vóór je je afmeldt. De acceptatievraag bij een verzekeraar moet vóór de leeftijdsgrens van die verzekeraar gesteld zijn. En de polis moet lopen op de dag dat je ziekenfonds stopt.

Je betaalt wel nog mee. Ben je met pensioen, dan houdt de Federale Pensioendienst ook in Costa Rica de ZIV-bijdrage van 3,55 % in, voor de Belgische ziekteverzekering. Je ziekenfonds dekt je in Costa Rica toch niet meer. Reken dus met die inhouding, met je polis én met de Caja.

Werk je in Costa Rica? Dan kun je daarnaast vrijwillig aansluiten bij de Overzeese Sociale Zekerheid (OSZ), de Belgische verzekering voor wie buiten Europa werkt. Ze heeft een aanvullende verzekering geneeskundige verzorging. Drie dingen om te weten:

• Je hebt eerst het basispakket van de OSZ nodig, en dat is er alleen voor wie werkt.
• Kosten buiten België betaalt de OSZ voor 75 % terug, als ze volgens de Belgische regels terugbetaalbaar zijn.
• Voor een individueel contract geldt een wachttijd van zes maanden. Die vervalt als je net uit de sociale zekerheid van een EER-land, Zwitserland of het VK komt.

Ga je met pensioen, dan geldt de OSZ niet voor jou. Dan is de polis je verzekering, met de Caja ernaast.

De Caja: geen keuze maar een voorwaarde

Artikel 80 van de migratiewet zegt het zonder omwegen. Een tijdelijke resident moet vanaf de toekenning van de residentie ononderbroken bij de Caja Costarricense de Seguro Social verzekerd zijn, en toont dat bij elke verlenging van de kaart. Wie de aansluiting laat verlopen, krijgt geen verlenging.

Je schrijft je in bij de sucursal in je woonplaats, het plaatselijke kantoor van de Caja. Je wordt vrijwillig verzekerde op een referentie-inkomen: het inkomen waarover je premie wordt berekend. Dat kan al met de resolutie van goedkeuring (het besluit van de DGME, de immigratiedienst) en je paspoort, nog vóór je de kaart hebt. Zo staat het in de lineamientos, de uitvoeringsregels van de Caja. En artikel 32 van het reglement verlangt de aanvraag "zodra de resolutie is betekend", dus zodra het besluit je officieel is bezorgd.

De lineamientos van de Caja zeggen wat de ondergrens is:

• voor een pensionado het equivalent in colones van 1.000 dollar per maand;
• voor een rentista 2.500 dollar.

Dat zijn precies de bedragen van je kaart. Over dat inkomen betaal je maandelijks een percentage voor de zorg en voor het pensioenfonds. Dat gaat volgens de schaal voor vrijwillig verzekerden, die met het inkomen oploopt en elk jaar wordt bijgesteld. Reken grofweg met tien procent van het referentie-inkomen per maand, en laat de sucursal het precieze bedrag uitrekenen.

De partner staat als gezinslid mee verzekerd op jouw aansluiting, de kinderen ook. Wie in Costa Rica gaat werken, komt via de werkgever of als zelfstandige in het stelsel, met een ander percentage.

Wat de Caja is

Het publieke stelsel is landelijk en gelaagd:

• de EBAIS, de wijkkliniek voor de eerstelijnszorg, vergelijkbaar met een huisartsenpraktijk;
• daarboven de regionale klinieken;
• en de staatsziekenhuizen in San José en de provinciehoofdsteden.

Er is geen eigen risico (een bedrag dat je eerst zelf betaalt) en geen eigen bijdrage aan de balie. Medicijnen op voorschrift zijn inbegrepen. Het is het stelsel dat Costa Rica zijn levensverwachting geeft.

Wat het niet is, is snel. Voor een specialist of een geplande ingreep zijn de wachtlijsten lang. Daarom houdt vrijwel elke emigrant daarnaast zijn eigen polis: de Caja als vangnet en voor het chronische, de eigen polis voor tempo en voor de privéklinieken.

De eigen polis

De privéziekenhuizen in de Centrale Vallei halen internationaal niveau: CIMA in Escazú, Clínica Bíblica in San José en Hospital Metropolitano. De artsen zijn er vaak in de Verenigde Staten opgeleid en spreken Engels. De ziekenhuizen werken met Costa Ricaanse en internationale verzekeraars, en zonder polis tegen Amerikaanse tarieven.

Een Costa Ricaanse polis sluit je af bij de staatsverzekeraar INS of een private verzekeraar. Hij is naar Belgische maatstaven betaalbaar, maar hanteert instapgrenzen die met de leeftijd oplopen. En hij sluit bestaande aandoeningen de eerste jaren uit.

Een internationale polis is ruimer in leeftijd en dekking, ook voor de bezoeken aan België, en navenant duurder. Voor wie boven de zeventig vertrekt, is dat meestal de enige particuliere deur.

De volgorde

• Stel de acceptatievraag schriftelijk, drie maanden vóór vertrek, bij een Costa Ricaanse en een internationale verzekeraar.
• Meld je vertrek aan je ziekenfonds pas als de acceptatie rond is, en laat de nieuwe polis ingaan op de dag dat je ziekenfonds stopt.
• Leef in de wachtmaanden op de DGME op die eigen polis. De Caja komt pas met de goedkeuring.
• Ga in de week dat de resolutie is betekend naar de sucursal van de Caja, met de resolutie en je paspoort. Bewaar de bewijzen van betaling voor de verlenging.
• Zoek in dezelfde week een arts bij de EBAIS én een arts in de privékliniek, vóór je er een nodig hebt.

Twee premies naast elkaar is de prijs van dit stelsel. Een gat tussen twee stelsels is de duurste fout, en bij Costa Rica is het gat dubbel: de wachtmaanden zonder Caja, en de leeftijdsgrens van de eigen polis die je niet kunt terugdraaien.

In Vertrekklaar is dit fase 3 van 5 van het traject van België naar Costa Rica, stap 3.1: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Costa Rica.