Je eerste weken in Portugal vanuit België: de zes klokken die lopen, en de volgorde die ze haalbaar maakt

Ja, je kunt in een paar weken geregeld zijn in Portugal, als je het NIF (het Portugese fiscale nummer) al uit België meebrengt en de volgorde aanhoudt. Wat het kost, is bescheiden:

• De gemeentelijke registratie kost € 18 per persoon, en minder als je jonger bent dan 25.
• Het rijbewijs registreren is gratis.
• De bankrekening kost bij de basisrekening een paar euro per jaar.

De valkuil is dat Portugal je niets vraagt op de dag dat je aankomt, en alles tegelijk op de dag dat je iets nodig hebt. Zes klokken beginnen te lopen zonder dat iemand ze aanzet. De kortste is niet de bekendste: zestig dagen voor je rijbewijs, terwijl de registratie bij de gemeente pas na drie maanden hoeft.

Welke termijnen lopen er vanaf dag één?

Klok	Termijn	Loket	Wat het kost
Rijbewijs registreren	binnen 60 dagen na vestiging	IMT, online	gratis
Registratie als EU-burger (CRUE)	binnen 30 dagen ná je eerste drie maanden	câmara municipal van je woonplaats	leges per persoon
Hond of kat in het SIAC	zodra het dier 120 dagen in Portugal is	een erkende dierenarts	het tarief van de dierenarts
ISV-vrijstelling voor je auto	tot 12 maanden na je verhuizing	Portal das Finanças, online	gratis; daarna keuring en kenteken
Basisrekening bij de bank	de bank beslist binnen 10 dagen na je aanvraag	elke bank die deposito's aanneemt	hooguit 1% van de IAS per jaar
Zorgnummer	geen termijn; bij je eerste bezoek	centro de saúde van je woongebied	gratis

Wie deze tabel op de koelkast hangt, heeft het belangrijkste van dit artikel. De rest gaat over de volgorde, want die is niet vrij.

Waarom begint alles bij het NIF?

Omdat de Portugese overheid het zo heeft ingericht: het NIF is volgens gov.pt nodig "om goederen of diensten te kopen, contracten te sluiten of bankrekeningen te openen". Zonder NIF geen huurcontract. Zonder huurcontract geen adres. Zonder adres geen registratie en geen bank.

Idealiter heb je het nummer dus al vanuit België aangevraagd. Zo niet, dan is het je eerste afspraak, bij een kantoor van de Finanças (de Portugese belastingdienst), op afspraak.

Direct daarna komt de bankrekening, met NIF en identiteitsbewijs. Vraag meteen om de basisrekening als je geen tweede Portugese betaalrekening wilt. De bank moet binnen tien dagen beslissen, en een gewone rekening omzetten kost je later een tweede bezoek. Met een Portugese IBAN kun je energie en internet op je naam zetten. Dat levert de bewijzen op die de gemeente straks wil zien.

Wat regel je in de eerste zestig dagen?

Het rijbewijs, en dat is de klok die iedereen mist. Je Belgische rijbewijs blijft geldig. Maar wie zich in Portugal vestigt, heeft volgens het IMT (de Portugese dienst voor voertuigen en rijbewijzen) de plicht het binnen zestig dagen te registreren, "op straffe van een overtreding".

Heb je nog een roze, papieren rijbewijs? Daar staat geen vervaldatum op, en zo'n rijbewijs moet je volgens het IMT binnen twee jaar na je vestiging omwisselen voor een Portugees. Het registreren is gratis en online; hoe het werkt en wat je meeneemt staat apart. Dat de gemeente je pas na drie maanden kent, is geen reden om te wachten: registreer zodra je een adres hebt.

In dezelfde weken hoort de beslissing over de auto, niet de uitvoering. De ISV-vrijstelling (vrijstelling van de Portugese invoerbelasting op auto's) heeft twaalf maanden. Maar de douaneaangifte van het voertuig zelf kent een veel kortere termijn na binnenkomst, en die staat in dat artikel.

Wat gebeurt er rond de honderdtwintigste dag?

Twee registraties in dezelfde week.

Lei 37/2006 zegt dat een EU-burger die langer dan drie maanden blijft, "het register dat zijn verblijfsrecht formaliseert binnen 30 dagen na het verstrijken van drie maanden" moet doen, bij de câmara municipal (het gemeentehuis) van zijn woonplaats. Dat is het CRUE. Je regelt het persoonlijk, voor elk gezinslid, met je identiteitsbewijs, een verklaring dat je aan de voorwaarden voldoet en in de praktijk je huurcontract.

En als er een hond of kat mee is gekomen: zodra het dier 120 dagen in Portugal is, moet het volgens DGAV (de Portugese veterinaire dienst) in het SIAC staan, het Portugese register voor huisdieren. Dat gaat via een erkende dierenarts; wat daar bij komt kijken.

Plan de CRUE-afspraak in maand drie, niet in maand vier. De wet geeft je dertig dagen na de eerste drie maanden, maar de afspraak bij de câmara moet je zelf halen en één ontbrekend papier betekent een nieuwe. Wie op dag 121 pas begint, zit met een boete van € 400 tot € 1.500 die de wet op het missen van de termijn stelt.

Wanneer komt het Belgische loket?

Zodra je CRUE er is. Dan schrijf je je in bij het Belgische consulaat-generaal in Lissabon, op de ambassade. De ereconsulaten doen geen inschrijvingen. Pas daarna kun je daar een Belgische identiteitskaart, een paspoort of een attest krijgen. En pas na die inschrijving zet het Rijksregister je domicilie op je Portugese adres.

Wat je moet weten:

• Je moet in België afgevoerd zijn en een Portugees verblijfsdocument hebben: je CRUE.
• Aan het loket kan het niet. Online via e-Consul gaat het het snelst, in hooguit drie werkdagen. Daarvoor heb je een geactiveerde eID, je pincode en een kaartlezer nodig.
• Per mail of per post duurt het hooguit tien werkdagen.
• Een bewijs van inschrijving krijg je niet, wel een bevestiging per mail.

En de zorg, het werk en de rest?

Het zorgnummer heeft geen termijn: je krijgt het bij je eerste bezoek aan een centro de saúde, het gezondheidscentrum. Het nummer alleen is nog geen dekking. Welke van de drie routes de jouwe is bepaalt wie betaalt.

Kom je met een S1 van je Belgische ziekenfonds, omdat je met pensioen bent, dan lever je dat in bij het districtskantoor van de Segurança Social, de Portugese sociale zekerheid. Ga je werken, dan heb je het NISS nodig, je sociale-zekerheidsnummer. Dat kan je werkgever aanvragen zodra het contract getekend is.

De rest hoort bij de aankomstfase: school, huisarts, de auto op Portugese platen. Het gezinsgesprek over of dit klopt, hoort bij geen enkel loket. Het stappenplan van België naar Portugal zet alle klokken uit dit artikel in jullie volgorde, met de termijnen bewaakt.

In Vertrekklaar is dit fase 4 van 5 van het traject van België naar Portugal, stap 4.4: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Portugal.