Het CRUE vanuit België: de registratie bij de câmara die na drie maanden verplicht is

Verhuis je vanuit België naar Portugal en blijf je er langer dan drie maanden, dan registreer je je binnen 30 dagen na het verstrijken van die drie maanden. De eerste drie maanden ben je vrij: je mag er wonen zonder iets te regelen. Precies daarom weet bijna niemand wat er daarna hoort te gebeuren. Er komt geen brief, er belt niemand aan.

De wet is nochtans precies:

• Het kost € 18 aan de balie of € 15 digitaal.
• Het certificaat is vijf jaar geldig.
• Op te laat staat een boete van € 400 tot € 1.500.

Het document dat je dan haalt, is het CRUE: het Certificado de Registo de Cidadão da União Europeia, het registratiebewijs voor EU-burgers. Anders dan in de meeste landen haal je het niet bij een vreemdelingendienst, maar bij het gemeentehuis van je woonplaats: de câmara municipal. Persoonlijk verschijnen is verplicht. Dit is geen formulier dat iemand voor je opstuurt.

Aan welke voorwaarde moet je voldoen?

Aan één van de drie die artikel 7 van Lei 37/2006 noemt. Die zijn dezelfde als overal in de EU:

• Je werkt in Portugal, in loondienst of als zelfstandige.
• Óf je beschikt over "voldoende middelen voor jezelf en je gezinsleden, alsook een ziektekostenverzekering".
• Óf je studeert er aan een erkende instelling, met middelen en verzekering.

De wet noemt geen bedrag bij die middelen. Een getal uit een blog is precies wat mensen met te weinig papier naar het loket stuurt. Wat er wél staat, is dat wie niet werkt níét zonder zorgdekking kan.

Voor wie uit België komt, zijn er twee routes:

• Je hebt een Belgisch pensioen. Dan vraag je bij je Belgisch ziekenfonds een S1-formulier aan. Dat is het Europese formulier dat je recht op zorg meeneemt naar je nieuwe land. Je wordt in Portugal verzorgd alsof je daar verzekerd bent, en België betaalt.
• In alle andere gevallen sluit je zelf een ziektekostenverzekering af die in Portugal dekt.

Let op één uitzondering: krijg je ook een pensioen uit Portugal, dan word je in Portugal verzekerd en is je Belgische verzekering geschorst.

Wat neem je mee?

De wettelijke lijst is verrassend kort: een geldig paspoort of identiteitskaart, zoals je Belgische eID, en een verklaring op erewoord dat je aan de voorwaarden voldoet.

In de praktijk vragen gemeenten er soms iets bij. Porto wil bijvoorbeeld een bewijs zien dat je echt in de gemeente woont, zoals je huurcontract. Neem dat dus mee, samen met de bewijzen achter je erewoordverklaring: een arbeidscontract, een bankverklaring, je zorgpolis of je S1-formulier van het ziekenfonds.

De verklaring is van jou, maar wie hem niet kan onderbouwen, registreert zich op glad ijs. Wie zich registreert of geregistreerd blijft zonder aan de voorwaarden te voldoen, riskeert volgens artikel 30 een hogere boete dan wie te laat is.

Wat kost het, hoe lang geldt het, en wat staat er op te laat?

Onderdeel	Wat de regels zeggen	Waar het staat
Termijn	binnen 30 dagen ná de eerste drie maanden	Lei 37/2006, art. 14
Loket	de câmara municipal van je woonplaats, persoonlijk	Lei 37/2006, art. 14
Leges, 25 jaar en ouder	€ 18 aan de balie, € 15 digitaal	Portaria 13/2024
Leges, jonger dan 25	€ 15 aan de balie, € 12,50 digitaal	Portaria 13/2024
Geldigheid	vijf jaar, of korter bij een korter aangegeven verblijf	AIMA
Boete bij te laat registreren	€ 400 tot € 1.500; bij nalatigheid de helft	Lei 37/2006, art. 30
Boete bij registreren zonder aan de voorwaarden te voldoen	€ 500 tot € 2.500	Lei 37/2006, art. 30
Permanent verblijf	na vijf jaar onafgebroken legaal verblijf; het certificaat hoort binnen 15 dagen te worden afgegeven	Lei 37/2006, art. 16

De leges gaan naar de gemeente en de migratiedienst samen, en kinderen tot één jaar zijn vrijgesteld.

Na vijf jaar onafgebroken legaal verblijf heb je recht op permanent verblijf. Het bijbehorende certificaat vraag je aan bij de migratiedienst AIMA, sinds juli 2026 via hun online portaal. De wet geeft die dienst daarvoor vijftien dagen, omdat er alleen de duur van je verblijf te controleren valt.

De boete die niemand kent

Niet registreren is geen kleinigheid: de wet stelt op het missen van de registratieplicht een boete van € 400 tot € 1.500 (bij nalatigheid de helft). Er wordt niet actief op gejaagd. Maar de overtreding staat vast vanaf dag 121, en je loopt er vanzelf tegenaan op het moment dat je het certificaat ergens nodig hebt.

En nodig heb je het:

• bij het omzetten van je NIF, je Portugese fiscale nummer, naar inwoner-status;
• bij de zorg;
• bij de registratie van je rijbewijs als je geen Portugese identiteitskaart hebt;
• bij menig loket dat wil zien dat je er echt woont.

Reken er verder niet op dat het klaar-terwijl-u-wacht is. Europees hoort het bewijs meteen te worden afgegeven en niet meer te kosten dan een identiteitskaart voor Portugezen. Maar de migratiedienst noemt zelf een termijn die kan oplopen tot een maand. Plan de aanvraag dus vroeg in je vierde maand, niet in de week dat iets anders erop wacht.

Wat Europa er ook bij zegt, voor wie de termijn al heeft laten lopen: een boete is mogelijk, maar je mag in het land blijven wonen en kunt hiervoor niet worden uitgezet. Registreer dus alsnog, ook op dag 200. De boete wordt niet kleiner door te wachten, en zonder certificaat loop je later toch vast, terwijl er dan iets anders op stilstaat.

In Vertrekklaar is dit fase 4 van 5 van het traject vanuit België, stap 4.2: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie, in jouw volgorde, afvinkbaar en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Portugal.