Zorg in Portugal: het SNS, de drie routes erin en de taxas moderadoras die bijna weg zijn

Ja, je komt als Nederlander in het Portugese publieke stelsel, het SNS — maar via één van drie deuren, en welke deur bepaalt wie de rekening betaalt. Werk je in Portugal, dan loopt je dekking via de Segurança Social. Kom je met een Nederlands pensioen of een uitkering, dan ben je verplicht de zorg via het CAK te regelen en schuif je met een S1-formulier in. Kom je met eigen middelen, dan verzekert je jezelf, want de wet eist dat van wie niet werkt. Wat het daarna kost, valt mee: de eigen bijdrage, de taxa moderadora, is bij de huisarts en bij onderzoeken uit de eerstelijn afgeschaft. De valkuil zit vooraan: je número de utente krijg je bij je eerste bezoek aan een centro de saúde, maar het nummer geeft geen dekking — dat zegt de overheid er zelf bij.

Welke van de drie routes is de jouwe?

Situatie	Loket	Wat je meeneemt	Wie betaalt
Je werkt in Portugal, in loondienst of zelfstandig	Segurança Social, via je werkgever of je eigen inschrijving	je NISS	je premie loopt via het werk; het SNS dekt je
Je komt met een Nederlands pensioen of uitkering	het CAK vooraf; in Portugal het Centro Distrital van de Segurança Social	het S1-formulier van het CAK	Nederland, via de verdragsbijdrage die op je pensioen wordt ingehouden
Je komt met eigen middelen en werkt niet	een verzekeraar naar keuze	een polis die in Portugal dekt	jijzelf

De wet die hierachter zit is Lei 37/2006, artikel 7: als EU-burger mag je langer dan drie maanden blijven als je werkt, óf als je voldoende middelen hebt "en een ziektekostenverzekering". Wie met spaargeld komt, kan dus niet zonder polis — niet voor de zorg, en ook niet voor de registratie bij de gemeente.

Hoe werkt het S1 van het CAK?

Wie met een Nederlands pensioen of een Nederlandse uitkering naar een verdragsland verhuist, is verplicht de zorg via het CAK te regelen; de Nederlandse basisverzekering eindigt bij vertrek. Geef je verhuisdatum bij voorkeur twee maanden vóór vertrek door aan je zorgverzekeraar, meld je aan bij het CAK, en dat beoordeelt binnen maximaal vier weken of de regeling voor je geldt. Klopt het, dan stuurt het CAK je het S1-formulier.

Dat S1 lever je in Portugal in bij het districtskantoor van de Segurança Social — het Centro Distrital de Solidariedade e Segurança Social — en niet bij het centro de saúde. Daarna sta je in het SNS als elke inwoner, met Nederland als betaler op de achtergrond: de verdragsbijdrage wordt in de regel automatisch op je pensioen of uitkering ingehouden. Gezinsleden zonder eigen inkomen zet je op je aanvraag; het Portugese stelsel beslist of ze meeverzekerd worden.

Vertrek je vóór je AOW-leeftijd, let dan op de datum. De CAK-route staat naar verwachting vanaf 1 november 2026 alleen nog open voor nieuwe aanmelders met een wettelijke uitkering. Wie alleen een vroegpensioen of een RVU-uitkering meeneemt, valt er dan buiten en verzekert zich tot de AOW-leeftijd zelf. Wie al klant is, houdt zijn rechten — wat er precies verandert.

Waar komt je zorgnummer vandaan, en wat is het waard?

Portugezen krijgen hun número nacional de utente automatisch met hun identiteitskaart. Voor buitenlanders wordt het nummer toegekend bij het eerste bezoek aan een publieke zorginstelling — een centro de saúde of een ziekenhuis. Daarmee schrijf je je in bij het centro de saúde, en de overheid zegt erbij: kies bij voorkeur die van je eigen woongebied, en heb je nog geen nummer, dan krijg je het op het moment van inschrijven.

Wat de overheid er óók letterlijk bij zegt: de toekenning van het nummer garandeert niet dat het SNS je zorgkosten dekt. Het nummer identificeert je; de dekking komt uit de route hierboven. Regel dus eerst de dekking en haal dan het nummer — op een rustige dinsdag, niet op de dag dat iemand koorts heeft.

Wat betaal je bij de dokter?

Minder dan je denkt. De Lei de Bases da Saúde van 2019 schrijft voor dat de taxas moderadoras vervallen in de eerstelijnszorg en, als de verwijzing uit het SNS komt, ook daarbuiten. Sinds Decreto-Lei 37/2022 zijn de consulten en alle voorgeschreven onderzoeken in het netwerk van de eerstelijn daadwerkelijk vrijgesteld. Wat overblijft aan eigen bijdragen zit vooral bij zorg waar je zonder verwijzing naartoe gaat, zoals de spoedeisende hulp.

Er is bovendien een inkomensvrijstelling: een huishouden met een gemiddeld maandinkomen tot € 805,70 (in 2026 anderhalf keer de IAS van € 537,13) betaalt helemaal geen taxas moderadoras, en dat wordt elk jaar vóór 30 september automatisch opnieuw beoordeeld op basis van je aangifte. Altijd vrijgesteld zijn onder anderen kinderen tot en met twaalf jaar, zwangere vrouwen en wie een handicap van 60% of meer heeft.

Wat het publieke stelsel niet wegneemt, zijn wachttijden voor specialisten; veel inwoners nemen daarvoor een aanvullende private polis. Dat is een keuze, geen verplichting — en een post voor je maandbegroting. In het stappenplan voor Portugal staat de zorg als eigen stap, met het S1 en het centro de saúde op hun plek in de volgorde.

In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject, stap 5.2: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Portugal of ga meteen naar stap 5.2 in het open stappenplan.