Zorg in Oostenrijk vanuit België: het S1 van je ziekenfonds, de e-card en kas-arts of Wahlarzt

Ja, je bent in Oostenrijk snel verzekerd, maar niet vanzelf en niet via één loket. Welke route je neemt, hangt af van één vraag: kom je om te werken, met een Belgisch pensioen, of met geen van beide?

De eerste twee routes zijn goedkoop en grotendeels automatisch. De derde is de valkuil. Wie geen werk en geen pensioen heeft en niet bij een partner kan meeverzekeren, betaalt in 2026 € 565,25 per maand voor de Selbstversicherung, de verzekering die je zelf afsluit. En dan heb je in beginsel pas na zes maanden recht op arts, medicijnen en ziekenhuis.

Je Belgische ziekenfondsverzekering stopt bij je vertrek. Laat geen gat vallen tussen je laatste dag bij het ziekenfonds en je Oostenrijkse dekking.

Welke route geldt voor mij?

Route 1: je gaat werken. Wie in Oostenrijk werkt, is volgens het RIZIV ook daar verzekerd. Je werkgever is verplicht je vóór je eerste werkdag aan te melden bij de ziektekostenverzekeraar, en moet je zo snel mogelijk een afschrift van die aanmelding geven. Bij je eerste Oostenrijkse baan vraagt de werkgever ook je Versicherungsnummer aan, je Oostenrijkse socialeverzekeringsnummer. De tussenweken overbrug je met je Europese ziekteverzekeringskaart. Hoe loon en premies verder in elkaar zitten, staat in werken in Oostenrijk.

Route 2: je komt met een Belgisch pensioen of een Belgische invaliditeitsuitkering. Dan blijf je volgens het RIZIV verzekerd ten laste van België. Zo pak je dat aan:

• Vraag vóór vertrek het S1-formulier aan bij je ziekenfonds. Dat Europese formulier toont dat België je zorg in Oostenrijk betaalt.
• Vraag er ook een voor je partner en kinderen die als persoon ten laste meeverhuizen zonder in Oostenrijk te werken.
• Registreer het S1 na aankomst bij de ÖGK, de Österreichische Gesundheitskasse.

Krijg je ook een Oostenrijks pensioen, dan word je in Oostenrijk verzekerd. Een S1 is overigens niet gratis voor jou: op je Belgisch pensioen blijft de ZIV-bijdrage van 3,55 % dan naar alle waarschijnlijkheid ingehouden. Vraag het na bij de Federale Pensioendienst. Wat het verdrag met je pensioen doet, lees je in pensioen en belasting in Oostenrijk.

Route 3: geen werk en geen pensioen. Denk aan wie vroeg stopte zonder pensioen, wie van vermogen leeft, of wie op afstand werkt voor een Belgische werkgever zonder detachering. Een S1 krijg je dan niet.

Heeft je partner een Oostenrijkse verzekering, dan kun je als echtgenoot, geregistreerd partner of Lebensgefährte (ongehuwd samenwonende partner) worden meeverzekerd. De verzekerde betaalt daarvoor een Zusatzbeitrag, een extra bijdrage, van 3,40% van zijn premiegrondslag. Dat hoeft niet als jullie kinderen opvoeden of als zijn netto-inkomen niet boven € 2.064,12 per maand uitkomt.

Voor een Lebensgefährte geldt een extra drempel die nieuwkomers raakt: jullie moeten al minstens tien maanden samen een huishouden voeren. Is er geen partner met verzekering, dan blijft de Selbstversicherung over, of een particuliere polis.

Wat kost het in 2026?

Post	Bedrag of regel	Wie betaalt
Serviceentgelt e-card	€ 25 voor het jaar 2026, geïnd via de werkgever	de verzekerde, niet de meeverzekerden
Rezeptgebühr	€ 7,55 per verpakking	iedereen, tot de jaargrens
Wahlarzt	80% van wat de ÖGK een kas-arts had betaald	het verschil met de rekening is voor jou
Zusatzbeitrag partner	3,40% van de premiegrondslag van de verzekerde	niet bij kinderen of bij een laag inkomen
Selbstversicherung	€ 565,25 per maand	wie niet anders verzekerd is
ZIV-bijdrage op je Belgisch pensioen	3,55%	gepensioneerden met een Belgisch S1

De Rezeptgebühr, de eigen bijdrage per medicijn op recept, kent een jaargrens. Heb je in een kalenderjaar minstens 2% van je netto-jaarinkomen, en in elk geval minstens € 314,01, aan receptkosten betaald, dan betaal je de rest van dat jaar niets meer. Op 1 januari begint de teller opnieuw.

Kas-arts of Wahlarzt: waar zit het verschil?

Bij een Vertragsarzt (kas-arts, een arts met een contract met de verzekeraar) regelt de e-card de rekening. Een Wahlarzt (vrij gekozen arts) heeft geen contract met de kas, bepaalt zijn eigen tarief en laat je eerst zelf betalen, zoals een niet-geconventioneerde arts in België.

Daarna vergoedt de ÖGK 80% van het bedrag dat zij een kas-arts voor dezelfde behandeling had betaald, en nooit meer dan de werkelijke kosten. De ÖGK zegt het zelf: je krijgt zelden 80% van de rekening terug, omdat de tarieven van Wahlärzte meestal hoger liggen dan die van de kas.

Drie regels om te kennen:

• Je kunt een rekening tot 42 maanden na de behandeling indienen.
• Wie in hetzelfde kwartaal een Wahlarzt én een kas-arts van hetzelfde specialisme bezoekt, krijgt niets vergoed.
• Sinds 1 juli 2024 moeten Wahlärzte met minstens 300 patiënten per jaar de declaratie voor je indienen.

Wat moet ik met de e-card?

De e-card is je bewijs van verzekering en je sleutel tot het elektronische zorgdossier ELGA. Op de kaart zelf staan geen medische gegevens. Op de achterkant staat de Europese ziekteverzekeringskaart, zodat je op reis binnen de EU gedekt bent.

Met een S1 komt de e-card niet vanzelf zolang er geen Oostenrijks adres van je bekend is. Meld je dus zelf bij de klantenservice van de ÖGK, zodra je Meldezettel rond is.

Gepensioneerden onder het ASVG, de algemene socialezekerheidswet, betalen het Serviceentgelt (de jaarlijkse bijdrage voor de e-card) door een overgangsregeling pas op 15 november 2026, voor het jaar 2027.

Een kleine hindernis die vaak over het hoofd wordt gezien: een e-card kan pas worden gemaakt als er een foto van je beschikbaar is. Meeverzekerde gezinsleden, en ook wie alleen een kleine bijbaan heeft, melden zich na de verhuizing zelf bij de verzekeraar voor een Versicherungsnummer en een e-card. Daarvoor vraagt de ÖGK een geboorteakte of paspoort, en zo nodig je huwelijksakte.

De Selbstversicherung is een noodrem, geen plan. Wie zich zelf verzekert, heeft in beginsel pas na zes maanden recht op arts, medicijnen en ziekenhuis. Die wachttijd vervalt alleen als je direct daarvoor zes weken, of in de laatste twaalf maanden 26 weken, meeverzekerd of onder het ASVG of B-KUVG verzekerd was. Wie zonder baan en zonder pensioen komt, regelt dus vóór vertrek hoe de eerste maanden gedekt zijn.

Waarom hangt mijn verblijfsdocument hieraan?

Voor de Anmeldebescheinigung, het document dat je binnen vier maanden na inreis aanvraagt, moet wie niet werkt naast voldoende middelen een volledige ziektekostenverzekering aantonen. Met een Belgisch pensioen is dat het S1 dat je bij de ÖGK registreerde, of je e-card. Welke route bij jouw situatie hoort, staat in mogen blijven in Oostenrijk.

In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject van België naar Oostenrijk, stap 5.3: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Oostenrijk.