Zorg in Oostenrijk: e-card, kas-arts of Wahlarzt, en welke route bij jou hoort

Ja, je bent in Oostenrijk snel verzekerd, maar niet vanzelf en niet via één loket. Welke route je neemt, hangt af van één vraag: kom je om te werken, met een Nederlands pensioen, of met geen van beide. De eerste twee routes zijn goedkoop en grotendeels automatisch. De derde is de valkuil: wie geen werk en geen pensioen heeft en niet bij een partner kan meeverzekeren, betaalt in 2026 € 565,25 per maand voor de Selbstversicherung en heeft in beginsel pas na zes maanden recht op arts, medicijnen en ziekenhuis.

Welke route geldt voor mij?

Route 1: je gaat werken. Je werkgever is verplicht je vóór je eerste werkdag aan te melden bij de ziektekostenverzekeraar, en moet je zo snel mogelijk een afschrift van die aanmelding geven. Bij je eerste Oostenrijkse baan vraagt de werkgever ook je Versicherungsnummer aan. Hoe loon en premies verder in elkaar zitten, staat in werken in Oostenrijk.

Route 2: je komt met een Nederlands wettelijk pensioen of uitkering. Dan loopt je zorg via het CAK. Het CAK raadt aan drie maanden vóór je verhuizing te beginnen en verwerkt je aanmelding binnen vier weken. Je krijgt een S1- of 121-document, waarmee je je inschrijft bij de aangewezen verzekeraar in Oostenrijk. Je betaalt een verdragsbijdrage aan Nederland, en de woonlandfactor die daarbij hoort is voor Oostenrijk hoog: 0,9177 in 2026. Wat dat naast het belastingverdrag betekent, lees je in AOW en pensioen in Oostenrijk; wie met vroegpensioen komt, leest eerst over de CAK-route die versmalt.

Route 3: geen werk en geen pensioen. Heeft je partner een Oostenrijkse verzekering, dan kun je als echtgenoot, geregistreerd partner of Lebensgefährte worden meeverzekerd. De verzekerde betaalt daarvoor een Zusatzbeitrag van 3,40% van zijn premiegrondslag, tenzij jullie kinderen opvoeden of zijn netto-inkomen niet boven € 2.064,12 per maand uitkomt. Voor een Lebensgefährte geldt een extra drempel die nieuwkomers raakt: jullie moeten al minstens tien maanden samen een huishouden voeren. Is er geen partner met verzekering, dan blijft de Selbstversicherung over.

Wat kost het in 2026?

Post	Bedrag of regel	Wie betaalt
Serviceentgelt e-card	€ 25 voor het jaar 2026, geïnd via de werkgever	de verzekerde, niet de meeverzekerden
Rezeptgebühr	€ 7,55 per verpakking	iedereen, tot de jaargrens
Wahlarzt	80% van wat de ÖGK een kas-arts had betaald	het verschil met de rekening is voor jou
Zusatzbeitrag partner	3,40% van de premiegrondslag van de verzekerde	niet bij kinderen of bij een laag inkomen
Selbstversicherung	€ 565,25 per maand	wie niet anders verzekerd is
Verdragsbijdrage CAK	Nederlandse bijdrage × woonlandfactor 0,9177	gepensioneerden via het CAK

De Rezeptgebühr kent een jaargrens: heb je in een kalenderjaar minstens 2% van je netto-jaarinkomen, en in elk geval minstens € 314,01, aan receptkosten betaald, dan betaal je de rest van dat jaar niets meer. Op 1 januari begint de teller opnieuw.

Kas-arts of Wahlarzt: waar zit het verschil?

Bij een Vertragsarzt (kas-arts) regelt de e-card de rekening. Een Wahlarzt heeft geen contract met de kas, bepaalt zijn eigen tarief en laat je eerst zelf betalen. Daarna vergoedt de ÖGK 80% van het bedrag dat zij een kas-arts voor dezelfde behandeling had betaald, en nooit meer dan de werkelijke kosten. De ÖGK zegt het zelf: je krijgt zelden 80% van de rekening terug, omdat de tarieven van Wahlärzte meestal hoger liggen dan die van de kas.

Twee regels om te kennen. Je kunt een rekening tot 42 maanden na de behandeling indienen. En wie in hetzelfde kwartaal een Wahlarzt én een kas-arts van hetzelfde specialisme bezoekt, krijgt niets vergoed. Sinds 1 juli 2024 moeten Wahlärzte met minstens 300 patiënten per jaar de declaratie voor je indienen.

Wat moet ik met de e-card?

De e-card is je bewijs van verzekering en je sleutel tot het elektronische zorgdossier ELGA; op de kaart zelf staan geen medische gegevens. Op de achterkant staat de Europese ziekteverzekeringskaart, zodat je op reis binnen de EU gedekt bent. Gepensioneerden onder het ASVG betalen het Serviceentgelt door een overgangsregeling pas op 15 november 2026, voor het jaar 2027.

Een kleine hindernis die vaak over het hoofd wordt gezien: een e-card kan pas worden gemaakt als er een foto van je beschikbaar is. Meeverzekerde gezinsleden, en ook wie alleen een kleine bijbaan heeft, melden zich na de verhuizing zelf bij de verzekeraar voor een Versicherungsnummer en een e-card. Daarvoor vraagt de ÖGK een geboorteakte of paspoort, en zo nodig je huwelijksakte.

De Selbstversicherung is een noodrem, geen plan. Wie zich zelf verzekert, heeft in beginsel pas na zes maanden recht op arts, medicijnen en ziekenhuis. Die wachttijd vervalt alleen als je direct daarvoor zes weken, of in de laatste twaalf maanden 26 weken, meeverzekerd of onder het ASVG of B-KUVG verzekerd was. Wie zonder baan en zonder pensioen komt, regelt dus vóór vertrek hoe de eerste maanden gedekt zijn.

Waarom hangt mijn verblijfsdocument hieraan?

Voor de Anmeldebescheinigung, het document dat je binnen vier maanden na inreis aanvraagt, moet wie niet werkt naast voldoende middelen een volledige ziektekostenverzekering aantonen. Welke route bij jouw situatie hoort, staat in mogen blijven in Oostenrijk. En vergeet de Nederlandse kant niet: je basisverzekering eindigt bij je vertrek, en opzeggen zonder gat is je eigen werk.

In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject, stap 5.3: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Oostenrijk of ga meteen naar stap 5.3 in het open stappenplan.