Wonen in Zwitserland vanuit België: de vergunning, en het Belgische voordeel uit 1935

Als Belg heb je voor Zwitserland geen visum nodig. Wel vraag je binnen veertien dagen na aankomst een verblijfsvergunning aan bij je gemeente. En na vijf jaar krijg je de permanente C-vergunning, waar burgers van de nieuwere EU-landen tien jaar op wachten. Dat dank je aan een briefwisseling tussen België en Zwitserland uit 1935.

Zwitserland zit niet in de EU, en dat maakt mensen onnodig zenuwachtig over de vergunning. Dit artikel legt uit waarom dat niet hoeft.

Is de vergunning een recht of een gunst?

Op 21 juni 1999 tekenden Zwitserland en de EU het akkoord over vrij personenverkeer, dat sinds 2002 geldt. Je hebt geen visum nodig en komt binnen op je Belgische identiteitskaart.

Wat je wél moet doen, is een verblijfsvergunning aanvragen. Maar de aard daarvan is anders dan het woord suggereert. De Zwitserse migratiedienst SEM spreekt van een rechtsaanspraak zodra je aan de voorwaarden voldoet. Je hebt het recht al; de vergunning maakt het zichtbaar. Alleen bij wie niet onder het vrij verkeer valt, zoals niet-EU-burgers, ligt de beslissing wél bij het kanton.

Welke vergunning krijg je?

Dat hangt af van je situatie:

• L-vergunning bij een arbeidscontract korter dan twaalf maanden. Die geldt zolang je contract loopt.
• B-vergunning bij een contract van twaalf maanden of langer of voor onbepaalde tijd, en voor wie kan aantonen echt zelfstandig te zijn. Die geldt vijf jaar en is met vijf jaar verlengbaar als je nog aan de voorwaarden voldoet.

Eén slag om de arm: wie meer dan twaalf maanden aaneengesloten onvrijwillig werkloos is geweest, kan bij de eerste verlenging tot één jaar worden beperkt. Werk je hooguit drie maanden per kalenderjaar, dan heb je geen vergunning nodig, alleen een melding.

Waarom krijgen Belgen de C na vijf jaar?

Hier zit het voordeel. De permanente vestigingsvergunning, de C, geeft Zwitserland na vijf jaar onafgebroken verblijf aan burgers van EU-15- en EFTA-landen waarmee het een vestigingsafspraak heeft. België is zo'n land. De afspraak is een briefwisseling van 30 maart 1935 "über die Niederlassungsbewilligung für Angehörige der beiden Staaten, die seit fünf Jahren ununterbrochen im anderen Staat wohnen": over de vestigingsvergunning voor wie vijf jaar onafgebroken in het andere land woont. Wie zo'n afspraak niet heeft, wacht in beginsel tien jaar.

Wat je met een C wint, is niet niks:

• je verblijfsrecht is onbeperkt en mag niet aan voorwaarden worden gebonden;
• de C is de voorwaarde om ooit te naturaliseren.

Stap of vergunning	Wat geldt
Vertrek melden bij je Belgische gemeente	ten laatste de dag vóór je vertrek; je krijgt een bewijs van schrapping
Aanmelden bij de Zwitserse gemeente	binnen 14 dagen na aankomst, en vóór je begint te werken
Werk tot 3 maanden per kalenderjaar	geen vergunning, wel een melding
L-vergunning	contract korter dan 12 maanden; geldig zolang het contract loopt
B-vergunning	contract van 12 maanden of onbepaald, zelfstandigen en wie van eigen middelen leeft; 5 jaar, verlenging met 5 jaar (1 jaar na meer dan 12 maanden onvrijwillige werkloosheid)
Werk zoeken	3 maanden vrij, daarna een vergunning als werkzoekende, in de regel tot 6 maanden
C-vergunning voor Belgen	na 5 jaar onafgebroken verblijf (briefwisseling van 30 maart 1935); zonder vestigingsafspraak 10 jaar
Gezinshereniging	echtgenoot; kinderen en kleinkinderen onder de 21 of ten laste; ouders en grootouders ten laste
Naturalisatie	na 10 jaar verblijf met een C; de jaren tussen 8 en 18 tellen dubbel; kanton en gemeente eisen nog 2 tot 5 jaar

Wanneer en waar meld je je?

Het begint in België. Ga je in het buitenland wonen, dan doe je daarvan aangifte bij je gemeente, ten laatste de dag vóór je vertrek. Je krijgt dan een bewijs van schrapping uit de bevolkingsregisters.

In Zwitserland begint de klok bij aankomst. Binnen veertien dagen meld je je persoonlijk bij de inwonersadministratie van je gemeente, en in elk geval vóórdat je begint te werken. De gemeente stuurt je aanvraag door naar de kantonale migratiedienst, die beslist en de pas per post stuurt.

Wat de SEM noemt als bewijs:

• een geldig identiteitsbewijs;
• een schriftelijke bevestiging van je werkgever, zoals het arbeidscontract;
• voor zelfstandigen: bewijs van hun vestiging.

De leges verschillen per kanton.

Heb je je vergunning en een woonattest van je Zwitserse gemeente, dan schrijf je je in bij de Belgische ambassade in Bern. Daarvoor stuur je onder meer een kopie van je verblijfsvergunning en dat woonattest mee.

Kun je komen zonder baan, of om werk te zoeken?

Kom je zonder werk, dan kan dat, maar op eigen kracht. Je toont:

• voldoende middelen om geen bijstand nodig te hebben;
• een ziektekostenverzekering die alle risico's dekt. Heb je alleen een Belgisch pensioen, dan is dat je S1 van je ziekenfonds.

Dat geldt voor gepensioneerden, studenten en renteniers. Ook zij melden zich binnen veertien dagen.

Kom je werk zoeken, dan zijn de eerste drie maanden vergunningvrij. Daarna heb je recht op een redelijke termijn om te zoeken, in de regel minstens zes maanden. Daarvoor vraag je bij de kantonale migratiedienst wel een vergunning als werkzoekende aan.

Wie mag mee, en mogen zij werken?

Je echtgenoot mag mee, net als je kinderen en kleinkinderen onder de 21 en kinderen die je onderhoudt, ongeacht hun nationaliteit. Ouders en grootouders van jou of je partner mogen ook, als ze al vóór hun komst van jou afhankelijk waren. Voorwaarde is een woning die groot genoeg is voor het hele gezin.

En één punt dat gunstiger is dan in veel andere landen: je partner en kinderen die via gezinshereniging zijn toegelaten, hebben een wettelijk eigen recht om te werken, ongeacht hun nationaliteit.

Kun je later Zwitser worden?

Voor de gewone naturalisatie geldt tien jaar verblijf in Zwitserland met een C-vergunning op zak. Daarbovenop eist het kanton nog eens twee tot vijf jaar in kanton en gemeente. De jaren tussen je achtste en achttiende tellen dubbel, al moet je minstens zes jaar echt in het land hebben gewoond. Dat pakt vooral voor meeverhuisde kinderen gunstig uit.

In Vertrekklaar is dit fase 1 van 5 van het traject van België naar Zwitserland, stap 1.2: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie, in jouw volgorde, afvinkbaar en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Zwitserland.