School in Zwitserland: vanaf vier jaar, elf jaar lang, en in de taal van je kanton

Je kind gaat in Zwitserland naar de openbare school van je gemeente, met dezelfde rechten als een Zwitsers kind: dat regelt het vrij-verkeersakkoord met de EU. Het begint vroeg. In de regel gaat een kind met vier jaar naar de Kindergarten, en in de meeste kantons duurt de leerplicht elf jaar, kleuterschool inbegrepen. Het schooljaar begint in augustus. De valkuil voor Nederlandse gezinnen zit niet in het papierwerk maar in de taal: het kanton bepaalt in welke taal je kind naar school gaat, en dat kies je dus met je woonplaats.

Hoe ziet de Zwitserse school eruit?

Het onderwijs is een zaak van de kantons, maar ze hebben de hoofdlijnen op elkaar afgestemd in het HarmoS-concordaat, dat sinds 2009 geldt. Het beeld dat daaruit volgt:

Onderdeel	In de meeste kantons	Uitzondering of detail
Begin	met vier jaar, na de zomer	peildatum meestal 31 juli
Leerplicht	elf jaar, inclusief kleuterschool	per kanton vastgelegd
Primarstufe	acht jaar, inclusief twee jaar Kindergarten of Eingangsstufe	in Ticino zeven jaar
Sekundarstufe I	drie jaar	in Ticino vier jaar
Schooljaar	begint in augustus	vakanties per kanton en gemeente
Kinderbijslag van de werkgever	minstens CHF 215 per kind per maand	kantons mogen meer geven

Is je kind op 31 juli vier jaar, dan gaat het na de zomervakantie naar de Kindergarten. In negentien kantons is 31 juli de peildatum; een paar kantons in Oost- en Midden-Zwitserland hanteren een andere datum. Wil je je kind een jaar later laten beginnen, dan moet je daarvoor in de meeste kantons een verzoek indienen bij de schoolautoriteit, en vaak kan het alleen met een reden, zoals een ontwikkelingsachterstand. In een paar kantons beslis je zelf.

In welke taal gaat mijn kind naar school?

In de taal van je kanton. De grondwet kent vier landstalen en laat elk kanton zijn eigen ambtstaal kiezen, en de kantons werken met drie taalregionale leerplannen. Wil je dat je kind in een andere landstaal leert dan die van je kanton, dan is dat een keuze voor een ander kanton of voor een privéschool.

Kies het kanton ook als school. De taal van de school hangt aan je adres, net als de schoolstructuur en de vakanties. Twijfel je tussen twee kantons, leg dan de schoolstructuren van de EDK naast elkaar voordat je een huurcontract tekent; na de verhuizing is die keuze gemaakt.

Het doel van de Zwitserse school is kinderen die de taal nog niet spreken, in een gewone klas op te nemen; daarvoor zijn er begeleidende intensieve taalcursussen. Hoe die per school zijn georganiseerd, verschilt per kanton en gemeente.

Hoe schrijf ik mijn kind in?

Vraag bij je gemeente hoe je je kind aanmeldt, zodra je daar staat ingeschreven. Het openbaar basisonderwijs is volgens de grondwet kosteloos. Een privéschool of thuisonderwijs kan ook, maar de regels daarvoor stelt het kanton; vraag ze na voordat je beslist. De Conferentie van kantonale onderwijsdirecteuren, de EDK, publiceert per kanton een overzicht van de schoolstructuur, handig als je nog twijfelt tussen twee kantons.

Welke bijslag krijg ik voor mijn kinderen?

De Zwitserse kinderbijslag heet Familienzulagen, en je krijgt hem via je werkgever. De kinderbijslag bedraagt minstens CHF 215 per maand tot het kind zestien is; daarna volgt voor een kind in opleiding een opleidingsbijslag van minstens CHF 268 per maand, uiterlijk tot 25 jaar. Kantons mogen hogere bedragen geven. Je vraagt het aan via je werkgever of diens Familienausgleichskasse; als zelfstandige bij de kas waarbij je bent aangesloten. Er is een inkomensgrens: werknemers moeten minstens CHF 630 per maand verdienen. Wie niet werkt, heeft alleen met een bescheiden inkomen recht.

Wat er in je eerste jaar verder langskomt, staat in je eerste jaar in Zwitserland.

In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject, stap 5.4: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Zwitserland of ga meteen naar stap 5.4 in het open stappenplan.