Je eerste weken in Zuid-Afrika vanuit België: het adresbewijs dat elk loket vraagt, de bank vóór SARS en het consulaat in Pretoria of Kaapstad

Ja, de eerste weken in Zuid-Afrika zijn te plannen, maar anders dan in België. Er is geen gemeente die je inschrijft en geen rijksregisternummer dat je krijgt. Je bestaat voor de loketten door twee dingen die je zelf meebrengt: je visum en een adresbewijs.

De overheid zegt letterlijk welk adresbewijs telt:

• een nutsrekening op je naam;
• of, staat die op naam van een ander, een beëdigde verklaring van de rekeninghouder met die rekening erbij.

Wat het kost, is weinig; wat het vraagt, is volgorde. Twee dingen om meteen te weten:

• De vondst zit bij SARS, de Zuid-Afrikaanse belastingdienst. Een niet-ingezetene wordt alleen aan de balie geregistreerd, met origineel paspoort of vergunning, en moet daarbij zijn bankgegevens tonen. De bank gaat dus vóór het belastingnummer, en dat nummer moet er binnen 60 dagen na je eerste inkomen zijn.
• De valkuil is de auto. Het traffic register number, het registratienummer dat een buitenlander nodig heeft om er een te kopen, duurt tot zes weken.

Waarom begint alles bij het huurcontract?

Omdat elk loket een adresbewijs vraagt en je dat pas hebt als je ergens woont. Het huurcontract is de eerste stap, de nutsrekening of de verklaring van de verhuurder de tweede. Pas dan gaan de andere deuren open.

De bank valt onder de Financial Intelligence Centre Act, de wet tegen witwassen, en moet je identificeren en verifiëren voordat ze je klant maakt. Hoe dat dossier eruitziet, staat in bank en betalen.

Met die rekening ga je naar SARS. De overheidspagina noemt drie stukken voor de registratie:

• bewijs van identiteit;
• bewijs van adres;
• bewijs van je bankgegevens.

Wie op afstand voor een Belgische werkgever werkt, heeft dezelfde volgorde; werken in Zuid-Afrika zegt wanneer de registratie verplicht wordt.

Stap	Loket	Wat je meeneemt	Duur
Adresbewijs	verhuurder of nutsbedrijf	nutsrekening op je naam, of beëdigde verklaring van de rekeninghouder	bij het tekenen
Bankrekening	een bank, onder de FIC Act	paspoort met visum, adresbewijs	na de identificatie
Belastingnummer	SARS-kantoor, alleen aan de balie	origineel paspoort of vergunning met kopie, adresbewijs, bankgegevens	binnen 60 dagen na het eerste inkomen
Traffic register number	registering authority	gewaarmerkte kopie van paspoort of rijbewijs met verblijfsvergunning, twee pasfoto's, adresbewijs	tot 6 weken
Auto op naam	registering authority	traffic register number	binnen 21 dagen na de koop
School	de school zelf	verblijfsvergunning of bewijs van de aanvraag, geboorteakte, vaccinatiekaart	inschrijven tussen april en oktober
Consulaire inschrijving	Belgische post in Pretoria of Kaapstad	e-Consul met je eID, of per mail met je model 8	gratis

Wat regel ik in de eerste week?

Het huurcontract en het adresbewijs, en meteen daarna de afspraak bij de bank.

Kijk in dezelfde week naar de einddatum op je visum en zet de verlenging in de agenda. Home Affairs, het Zuid-Afrikaanse ministerie dat over visa gaat, wil die persoonlijk en minstens 60 dagen vóór de vervaldatum ingediend zien.

Wie op permanent verblijf kwam, kent nog een klok uit de visumroutes: de vergunning wordt ingetrokken als je niet binnen een jaar na afgifte in Zuid-Afrika komt wonen.

En bel de school. Het ministerie van onderwijs laat ouders tussen april en oktober inschrijven voor het volgende schooljaar. Van niet-Zuid-Afrikanen vraagt het de verblijfsvergunning of het bewijs dat die is aangevraagd. Wie buiten die maanden landt, leest in school in Zuid-Afrika hoe de plek dan tot stand komt.

Het traffic register number is de langste klok van de eerste weken: de aanvraag kan tot zes weken duren, en zonder dat nummer kun je geen auto op je naam zetten, terwijl een gekochte auto binnen 21 dagen geregistreerd moet zijn. Vraag het nummer aan zodra je adresbewijs er is, en koop de auto pas als het nummer binnen is.

Wat doe ik in de weken daarna?

Drie dingen in Zuid-Afrika:

• Het SARS-kantoor, met de bankgegevens en het adresbewijs, binnen zestig dagen na je eerste inkomen. SARS schrijft zelf dat de automatische registratie via eFiling (het online belastingportaal) een Zuid-Afrikaans identiteitsdocument vraagt en dus niet voor jou werkt.
• Het traffic register number, met de gewaarmerkte kopieën en de pasfoto's.
• Je rijbewijs. Je Belgisch rijbewijs is niet in een officiële taal van Zuid-Afrika. Rijd daarom met je internationaal rijbewijs ernaast, zoals rijbewijs en auto uitlegt.

En twee aan Belgische kant:

• Schrijf je in bij het Belgische consulaat. Welke post bevoegd is, hangt af van je provincie. Pretoria is bevoegd voor Gauteng, Limpopo, Mpumalanga, North West, Free State en KwaZulu-Natal; Kaapstad voor de Western, Eastern en Northern Cape. Inschrijven kan online via e-Consul, met je eID, je pincode en een kaartlezer, of per mail met onder meer je model 8 en een bewijs van adres. De inschrijving is gratis. Zonder inschrijving krijg je er geen identiteitskaart en geen gewoon paspoort.
• Kijk je pensioen na. Heeft de Pensioendienst je nieuwe adres en rekening, en is de eerste betaling binnen? Het jaarlijkse levensbewijs moet je binnen 30 dagen terugsturen.

Wat hoeft niet, en wat loopt vanzelf?

Geen inschrijving bij een gemeente, geen identiteitsnummer, geen ID-kaart. Het visum in je paspoort ís je status, en het adresbewijs je inschrijving.

De medical aid (de Zuid-Afrikaanse particuliere zorgverzekering) die je vóór vertrek afsloot, loopt door. De algemene wachttijd van drie maanden die een scheme (een zorgverzekeraar) mag opleggen, is dan al deels verstreken. Zorg in Zuid-Afrika zegt wat er in die tijd wel en niet gedekt is.

Het stappenplan zet deze stappen in fase 5 op volgorde en bewaakt de twee klokken die ertoe doen: de zestig dagen van SARS en de zestig dagen vóór de vervaldatum van je visum.

In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject van België naar Zuid-Afrika, stap 5.1: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Zuid-Afrika.