Rijbewijs en auto in Zuid-Afrika: het traffic register number, de 21 dagen en de omwisseling die pas met permanent verblijf begint

Nee, je Nederlandse auto gaat niet mee naar Zuid-Afrika — en ja, je Nederlandse rijbewijs blijft voorlopig wat je hebt. Wat het kost, is de auto zelf: je koopt lokaal en rechtsgestuurd, en de kostenindicatie rekent daarmee. De vondst zit in de volgorde van de loketten: een buitenlander zonder Zuid-Afrikaans identiteitsdocument kan pas een auto op zijn naam zetten met een traffic register number, en die aanvraag kan tot zes weken duren, terwijl een gekochte auto binnen 21 dagen op je naam moet staan. De valkuil is het rijbewijs: de omwisselplicht begint pas bij permanent verblijf, maar dan moet het binnen een jaar gebeuren — anders geldt je rijbewijs als ongeldig.

Waarom kan mijn auto niet mee?

Twee regels van de handelsautoriteit ITAC sluiten de deur. Sinds 27 mei 2009 mogen linksgestuurde voertuigen die niet vóór 23 juli 2004 in Zuid-Afrika waren geregistreerd niet worden geregistreerd, gekeurd of op de openbare weg gebruikt. En de invoervergunning voor een gebruikte auto (formulier IE462) wordt aan immigranten alleen verleend als Home Affairs al permanent verblijf heeft afgegeven; de auto mag daarna 24 maanden niet worden vervreemd. Wie later toch een rechtsgestuurde auto invoert, valt onder de douanevrijstelling 407.04 die de ambassade beschrijft: één auto per huishouden, minstens twaalf maanden in bezit, formulier DA304A, twintig maanden niet uitlenen, verhuren of verkopen; zonder vrijstelling geldt 40% invoerrecht plus een ad-valoremrecht tot 20%. Voor een Nederlandse verhuizing is de som eenvoudig: verkoop de auto thuis. Hoe de rest van de inboedel reist, staat in inboedel naar Zuid-Afrika.

Hoe koop ik een auto op mijn naam?

Stap	Termijn	Wat je meeneemt
Traffic register number (formulier ANR) bij de registering authority	tot 6 weken	gewaarmerkte kopie van paspoort of rijbewijs plus tijdelijke verblijfsvergunning; twee zwart-witpasfoto's; adresbewijs
Verkoper meldt de eigendomsovergang (formulier NCO)	vóór jouw registratie	—
Registratie en kenteken (formulier RLV)	binnen 21 dagen na de koop	registratiebewijs op naam van de verkoper; keuringsbewijs als het huidige ouder is dan 60 dagen; koopbewijs; geldige voertuigbelasting
Jaarlijkse voertuigbelasting (licence disc)	elk jaar vóór de vervaldatum; 21 dagen respijt	vernieuwingsbrief MVL2 of formulier ALV; ook online via NaTIS
Rijbewijs omwisselen (formulier DL1)	binnen 1 jaar na permanent verblijf	zie hieronder

Het adresbewijs komt op elke regel terug: een utility account op jouw naam, of een beëdigde verklaring van degene op wiens naam de rekening staat, met de rekening erbij. Regel dat dus met het huurcontract, vóór je een auto zoekt. Wie de registratie laat lopen, betaalt achterstand en boetes; wie de disc meer dan vier jaar niet vernieuwt, ziet de registratie vervallen.

Zonder traffic register number geen auto op je naam, en het nummer kan zes weken duren. Vraag het aan in je eerste week, nog vóór je een auto hebt gevonden — anders staat de auto van je keuze na 21 dagen nog op naam van de verkoper, met jou als bestuurder zonder papieren.

Wanneer wissel ik mijn rijbewijs om?

De overheidspagina kent één omwisselroute, en die staat open voor wie permanent verblijf heeft (en voor diplomaten): binnen een jaar na de afgifte van de permanent residence permit moet het Nederlandse rijbewijs zijn omgewisseld, anders wordt het als ongeldig beschouwd. Voor de jaren op een tijdelijk visum bevat de pagina geen omwisselplicht en geen omwisselmogelijkheid; ze houdt er wel rekening mee dat je op een internationaal rijbewijs rijdt, want dan moet je het rijbewijs waarop dat is afgegeven kunnen tonen.

De omwisseling zelf gaat bij een driving licence testing centre in de provincie waar je permanent verblijf is verleend, met formulier DL1 en het adreswijzigingsformulier NCP. Je levert in: paspoort met de verblijfsvergunning, vier zwart-witpasfoto's, je huidige rijbewijs, een bewijs dat je géén permanent inwoner was toen het werd afgegeven, een vertaling door een bevoegde instantie als het rijbewijs niet in een officiële taal van Zuid-Afrika is gesteld, een geldigheidsbrief van de ambassade en een bevestiging van de afgevende instantie — in Nederland de RDW — dat het rijbewijs geldig is, met de categorieën, en niet is ingetrokken of geschorst. Er is geen rijexamen, wel een oogtest ter plekke, en je levert het Nederlandse rijbewijs in als je het Zuid-Afrikaanse ontvangt. Hoe lang het duurt, verschilt per centrum.

Wat regel ik nog in Nederland?

De bevestiging van de RDW en de vertaling zijn stukken die je gemakkelijker vanuit Nederland regelt dan vanuit Kaapstad — zet ze op de documentenlijst van het stappenplan, ook al heb je ze pas jaren later nodig. En noteer de vervaldatum van je Nederlandse rijbewijs: een verlopen rijbewijs kun je in Zuid-Afrika niet omwisselen, want de overheidspagina vraagt een geldig exemplaar.

In Vertrekklaar is dit fase 4 van 5 van het traject, stap 4.2: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Zuid-Afrika of ga meteen naar stap 4.2 in het open stappenplan.