Zorg in Schotland: de IHS betaal je vooruit, daarna zijn huisarts, recepten en oogtest gratis
In Schotland sluit je geen zorgverzekering af. Bij je visum betaal je de Immigration Health Surcharge, £1.035 per volwassene per jaar, en daarna gebruik je NHS Scotland. Anders dan in Engeland zijn recepten in Schotland gratis, sinds 2011, net als de oogtest en de controle bij de tandarts. Wat je wel betaalt, hoe je je bij een huisarts inschrijft en wat je CHI-nummer is.
5 min lezen
Geschreven en nagelopen door Auke, op , aan de hand van de bronnen onderaan. Klopt er iets niet meer? Meld het hieronder, ik pas het aan.
In Schotland sluit je geen zorgverzekering af. Wie met een visum komt, betaalt bij de aanvraag de Immigration Health Surcharge (IHS), een zorgheffing op het visum. Daarmee gebruik je NHS Scotland, de Schotse publieke gezondheidszorg, net als iedereen die er woont. NHS inform, de Schotse gezondheidssite, noemt als gratis:
- de huisarts en de apotheek;
- het ziekenhuis, klinieken en spoedhulp;
- de oogtest en de controle bij de tandarts.
Recepten zijn in Schotland sinds 1 april 2011 gratis. Dat is het grote verschil met Engeland, waar je per middel betaalt. Wat je wel zelf betaalt, zijn vooral de behandeling bij de tandarts en een bril.
Hoeveel is de IHS?
| Wie | Per jaar |
|---|---|
| Volwassene | £1.035 |
| Kind onder 18 | £776 |
| Student of Youth Mobility | £776 |
| Health and Care Worker en gezin | niets |
| Bezoeker, of visum van zes maanden of korter vanuit het buitenland | niets |
Je betaalt de heffing vooruit, voor de hele duur van je visum. Een visum van drie jaar kost een volwassene dus £3.105. Je partner en kinderen betalen elk hun eigen deel.
Met een geldig visum ben je vrijgesteld van NHS-kosten, staat op NHS inform. Dat geldt onder meer voor wie in Schotland werkt, voor studenten en voor wie bij een echtgenoot of partner komt wonen die er gewoon woont. NHS Scotland geeft je patiëntgegevens niet door aan de Home Office voor immigratiehandhaving.
Hoe schrijf je je in bij een huisarts?
Dat doe je in je eerste week, niet pas als iemand ziek is. Zo gaat het:
- Zoek een GP practice, een huisartsenpraktijk, bij je in de buurt. Niet elke praktijk dekt elk adres.
- Vraag de praktijk hoe ze je aanmelding wil ontvangen.
- Vul het inschrijfformulier in en mail het. Een handtekening is niet nodig.
- Je hoort per telefoon of mail of de inschrijving gelukt is.
Een identiteitsbewijs en adresbewijs worden aanbevolen, maar NHS inform zegt er uitdrukkelijk bij dat je niet mag worden uitgesteld of geweigerd als je ze niet hebt. Je kunt je inschrijven als je langer dan drie maanden in het gebied blijft; anders word je behandeld als temporary resident. Een praktijk kan je weigeren als je buiten haar gebied woont of als ze geen nieuwe patiënten aanneemt. Lukt het nergens, dan helpen de registratieteams van National Services Scotland.
Is dit je eerste inschrijving in het VK, dan worden medische gegevens van buiten het VK niet opgevraagd. Neem dus zelf een uitdraai van je Nederlandse dossier en je medicijnlijst mee.
Wat is je CHI-nummer?
Zodra je bent ingeschreven, kom je in de Community Health Index (CHI), het centrale patiëntenregister van NHS Scotland. Je krijgt een CHI-nummer, een uniek patiëntnummer dat in heel NHS Scotland wordt gebruikt om je te herkennen. Bij de inschrijving krijgt de praktijk ook je NHS-nummer. Het register wordt gedeeld met onder meer de landelijke bevolkingsonderzoeken. Bewaar je CHI-nummer bij je papieren.
Wat betaal je bij de tandarts?
De controle is voor iedereen gratis. Behandeling is gratis voor:
- iedereen onder de 26;
- wie zwanger is of in de afgelopen twaalf maanden is bevallen;
- wie op grond van inkomen of een uitkering een vrijstelling heeft.
De rest betaalt 80 procent van de kosten, met een maximum van £384 per behandeltraject. Een paar voorbeelden van NHS inform:
| Behandeling | Wat je betaalt |
|---|---|
| Controle | £0,00 |
| Controle met preventief advies, eventueel met gebitsreiniging | £17,32 |
| Twee kleine röntgenfoto's | £12,16 |
| Kleine metalen vulling (achter) | £14,00 |
| Grote metalen vulling (achter) | £29,92 |
| Wortelkanaalbehandeling | £104,68 tot £169,20 |
| Kroon | £164,52 tot £204,76 |
| Trekken, per tand | £31,80 |
| Maximum per behandeltraject | £384 |
Cosmetische behandelingen, zoals bleken of implantaten, zijn meestal alleen privé te krijgen. Je tandarts mag vooraf om betaling vragen, en een gemiste afspraak in rekening brengen.
En de oogarts en een bril?
De oogtest bij een optician, een opticien met oogmeting, is in Schotland gratis. Een bril of lenzen betaal je in de meeste gevallen zelf.
Wie bel je als de huisarts dicht is?
Bel 111, het nummer van NHS 24. Dat is gratis. Je belt het als je denkt dat je naar de spoedeisende hulp moet maar het niet levensbedreigend is, als je in psychische nood bent, of als je huisarts, apotheek of tandarts dicht is. NHS 24 heeft een tolkendienst.
Kom je met een Nederlands pensioen of een uitkering?
Dan meld je je aan bij het CAK. Het Verenigd Koninkrijk, met Schotland, staat op de lijst van verdragslanden. Het CAK raadt aan drie maanden vóór je verhuizing te beginnen en handelt de aanvraag binnen vier weken af. Je krijgt een S1, het formulier dat je recht op zorg overdraagt. Met een S1 die bij de NHS is geregistreerd, kun je de betaalde IHS geheel of gedeeltelijk terugkrijgen. Hoe dat met je AOW samenhangt, staat in AOW, pensioen en belasting in Schotland. Je Nederlandse zorgverzekering zeg je per je verhuisdatum op; zie zorgverzekering opzeggen zonder gat.
In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject, stap 5.5: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Schotland of ga meteen naar stap 5.5 in het open stappenplan.
Waar dit op rust
De feiten in dit artikel komen van deze officiële pagina's. Regels veranderen. Bij twijfel geldt de bron, niet dit artikel.
- GOV.UK — Immigration Health Surcharge, de bedragen per jaar — gov.uk
- GOV.UK — wie de surcharge betaalt, en wie niet — gov.uk
- GOV.UK — terugbetaling van de surcharge, ook met een S1 — gov.uk
- NHS inform — zorg voor wie uit het buitenland komt, de IHS en wie vrijgesteld is van NHS-kosten — nhsinform.scot
- NHS inform — je inschrijven bij een huisartsenpraktijk — nhsinform.scot
- NHS inform — je medisch dossier overzetten, en het CHI-nummer — nhsinform.scot
- NHS National Services Scotland — een nieuwe patiënt inschrijven, en de Community Health Index — nss.nhs.scot
- NHS inform — help with health costs, wat in Schotland gratis is — nhsinform.scot
- The National Health Service (Free Prescriptions and Charges for Drugs and Appliances) (Scotland) Regulations 2011 — gratis recepten sinds 1 april 2011 — legislation.gov.uk
- NHS inform — tandheelkundige zorg in Schotland, de tarieven en de grens van £384 — nhsinform.scot
- NHS 24 — wanneer je 111 belt — nhs24.scot
- CAK — de verdragslanden, met het Verenigd Koninkrijk inclusief Schotland — hetcak.nl
- CAK — verhuizen naar het buitenland met een pensioen of uitkering — hetcak.nl
Verder lezen
- SchotlandAankomst in Schotland5 min
School in Schotland: van P1 tot S6, aanmelden bij de council en de school die bij je adres hoort
Schotse kinderen beginnen in augustus in P1, tussen hun vierde en een half en vijfde en een half. Na zeven jaar basisschool volgen S1 tot en met S6, met examens vanaf S4. Je meldt je kind aan bij de council, en je adres bepaalt de school: de catchment area. Voor een andere school doe je een placing request.
Bijgewerkt 27 oktober 2026
- SchotlandAankomst in Schotland5 min
Testament en samenwonen in Schotland: legal rights, de zwakke positie van samenwoners en de erfbelasting
Woon je in Schotland, dan beslist het Schotse recht over je nalatenschap. Een echtgenoot en kinderen houden daar altijd recht op een deel van je roerende bezit, ook als je testament iets anders zegt. Een samenwoner erft niets vanzelf en moet binnen zes maanden naar de rechter. En Nederland heft nog tien jaar erfbelasting mee.
Bijgewerkt 27 oktober 2026
- SchotlandAankomst in Schotland4 min
Bank en betalen in Schotland: het basic bank account, en waarom een Engelse winkel je Schotse biljetten mag weigeren
Negen grote Britse banken, ook Bank of Scotland en Royal Bank of Scotland, moeten wie legaal in het VK woont een basic bank account geven: zonder kosten, zonder roodstand, met een besluit binnen tien werkdagen. In Schotland geven drie banken hun eigen bankbiljetten uit. Die zijn net zo goed gedekt als Engelse, maar een winkel in Engeland hoeft ze niet aan te nemen.
Bijgewerkt 27 oktober 2026