Testament en samenwonen in Schotland: legal rights, de zwakke positie van samenwoners en de erfbelasting
Woon je in Schotland, dan beslist het Schotse recht over je nalatenschap. Een echtgenoot en kinderen houden daar altijd recht op een deel van je roerende bezit, ook als je testament iets anders zegt. Een samenwoner erft niets vanzelf en moet binnen zes maanden naar de rechter. En Nederland heft nog tien jaar erfbelasting mee.
5 min lezen
Geschreven en nagelopen door Auke, op , aan de hand van de bronnen onderaan. Klopt er iets niet meer? Meld het hieronder, ik pas het aan.
Woon je in Schotland, dan beslist het Schotse recht hoe je nalatenschap wordt verdeeld. De Rijksoverheid zegt het zo: het Verenigd Koninkrijk doet niet mee aan de Europese erfrechtverordening, dus bepaalt het recht van het land waar je woont welk erfrecht geldt. Drie dingen om vooraf te weten:
- Een echtgenoot of geregistreerd partner en je kinderen houden altijd recht op een deel van je roerende bezit, de legal rights. Een testament kan dat niet wegnemen.
- Een samenwoner erft niets vanzelf. Zonder testament kan hij alleen een verzoek doen bij de rechter, binnen zes maanden na het overlijden.
- Nederland heft nog tien jaar na je vertrek erfbelasting alsof je hier woonde.
Een Nederlands testament blijft in Schotland geldig als het volgens de Nederlandse regels is opgemaakt. Of het inhoudelijk doet wat je wilt onder Schots recht, is een andere vraag. Laat het nakijken door een Schotse solicitor, een advocaat die ook testamenten opstelt.
Wat zijn legal rights?
Legal rights zijn een vast deel van je moveable estate, je roerende bezit: geld, beleggingen, de auto, de inboedel. Je huis en grond (heritable property) vallen erbuiten. De verdeling, zoals de Civil Partnership Act 2004 haar voor geregistreerde partners vastlegt:
- Laat je een partner en kinderen na, dan kan de partner een derde van het roerend goed opeisen en de kinderen samen nog een derde.
- Laat je een partner na maar geen kinderen, dan kan de partner de helft opeisen.
Voor een echtgenoot heten die rechten jus relicti en jus relictae, voor kinderen legitim. Wie zijn legal rights opeist, ziet af van wat het testament hem gaf. Een Nederlands geregistreerd partnerschap staat in de Britse wet als overseas relationship en wordt in de regel behandeld als een civil partnership.
Wat als er geen testament is?
Dan krijgt een echtgenoot of geregistreerd partner eerst de prior rights. Daarna volgen de legal rights, en pas dan wordt de rest van de nalatenschap verdeeld.
| Prior right | Bedrag sinds 1 februari 2012 |
|---|---|
| Het huis waar de partner woonde | tot £473.000 |
| Meubels en inboedel van dat huis | tot £29.000 |
| Geldbedrag, als er kinderen zijn | £50.000 |
| Geldbedrag, als er geen kinderen zijn | £89.000 |
Is het huis meer waard dan £473.000, dan krijgt de partner dat bedrag in plaats van het huis.
Wat heeft een samenwoner?
Weinig. De Family Law (Scotland) Act 2006 kent een samenwoner (cohabitant) geen erfdeel toe, wel het recht om de rechter om een bedrag te vragen. Of jullie samenwoners zijn, beoordeelt de rechter aan de hand van hoe lang jullie samenwoonden, hoe de relatie was en hoe jullie de financiën regelden.
Twee situaties, met elk een harde termijn:
- Na een overlijden zonder testament. De rechter kan de samenwoner een bedrag of bezit toekennen, maar nooit meer dan een echtgenoot zou krijgen. Het verzoek moet binnen zes maanden na het overlijden binnen zijn. Een wet uit 2024 maakt daar twaalf maanden van, maar dat deel is op 27 oktober 2026 nog niet in werking.
- Na het uit elkaar gaan. De rechter kan een bedrag toekennen voor wat de een de ander financieel heeft opgeleverd of gekost, en voor de zorg voor jullie kinderen. Het verzoek moet binnen een jaar na het uit elkaar gaan worden gedaan.
De regeling na overlijden geldt bovendien alleen als de overledene zijn domicile in Schotland had: het land dat hij als zijn blijvende thuis zag, volgens het Schotse recht meer dan alleen een woonadres. Wie net verhuisd is, kan daar niet zeker van zijn.
Wonen jullie samen zonder te trouwen, maak dan allebei een testament. Zonder testament hangt je partner af van een verzoek bij de rechter, binnen zes maanden, en misschien niet eens dat. Met een testament beslis jij, binnen de grenzen van de legal rights van je kinderen.
Ga je scheiden, kijk dan je testament na. Sinds de Succession (Scotland) Act 2016 vervalt wat het testament je ex-echtgenoot gaf, tenzij je testament uitdrukkelijk iets anders zegt.
En een volmacht voor als je het zelf niet meer kunt?
Een Nederlands levenstestament dat je opstelde toen je in Nederland woonde, valt volgens de Schotse wet onder Nederlands recht. Hoe de volmacht wordt gebruikt, gaat wel volgens Schots recht. Of een Schotse bank of zorginstelling hem zonder meer aanvaardt, vraag je het best na.
De Schotse vorm is de power of attorney. Er zijn drie soorten: financieel (continuing), voor zorg en welzijn (welfare), of beide. Een solicitor of een arts tekent een verklaring bij het document. Daarna registreer je het bij het Office of the Public Guardian; dat kost £99. Pas na registratie kan je gevolmachtigde ermee aan de slag.
Wie heft erfbelasting?
Twee landen, elk met een eigen klok:
- Nederland. Een Nederlander die binnen tien jaar na zijn vertrek overlijdt, geldt voor de erfbelasting als inwoner van Nederland (Successiewet, artikel 3). Het verdrag met het VK laat dat staan en verrekent de Britse belasting.
- Het VK. De inheritance tax hangt sinds 6 april 2025 af van hoe lang je er woont. Ben je geen long-term UK resident, wat je wordt na 10 van de laatste 20 belastingjaren, dan valt je bezit buiten het VK erbuiten. Boven de drempel van £325.000 is het tarief 40 %. Wat je aan je echtgenoot of civil partner nalaat, is vrijgesteld.
Hoe die twee in elkaar grijpen, lees je in erfbelasting na emigratie.
In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject, stap 5.11: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Schotland of ga meteen naar stap 5.11 in het open stappenplan.
Waar dit op rust
De feiten in dit artikel komen van deze officiële pagina's. Regels veranderen. Bij twijfel geldt de bron, niet dit artikel.
- Rijksoverheid — welk erfrecht geldt als je als Nederlander in het buitenland woont, met het Verenigd Koninkrijk als land buiten de Europese erfrechtverordening — rijksoverheid.nl
- Wills Act 1963, s. 1 — een testament is vormgeldig als het volgt wat gold waar het werd gemaakt, of in het land van woonplaats of nationaliteit — legislation.gov.uk
- Civil Partnership Act 2004, s. 131 — de legal rights van de partner: de helft of een derde van het roerend goed, en een derde voor de kinderen — legislation.gov.uk
- Civil Partnership Act 2004, schedule 20 — het Nederlandse geregistreerd partnerschap als overseas relationship — legislation.gov.uk
- Prior Rights of Surviving Spouse and Civil Partner (Scotland) Order 2011 — de bedragen van de prior rights sinds 1 februari 2012 — legislation.gov.uk
- Family Law (Scotland) Act 2006, s. 25 — wie als samenwoner (cohabitant) telt — legislation.gov.uk
- Family Law (Scotland) Act 2006, s. 28 — een claim na het uit elkaar gaan, binnen een jaar — legislation.gov.uk
- Family Law (Scotland) Act 2006, s. 29 — een claim na overlijden zonder testament, binnen zes maanden — legislation.gov.uk
- Trusts and Succession (Scotland) Act 2024, s. 78 — zes maanden wordt twaalf, nog niet in werking — legislation.gov.uk
- Succession (Scotland) Act 2016, s. 1 — een scheiding laat wat het testament de ex-partner geeft vervallen — legislation.gov.uk
- Office of the Public Guardian (Scotland) — soorten power of attorney, registratie en de kosten van £99 — publicguardian-scotland.gov.uk
- Adults with Incapacity (Scotland) Act 2000, schedule 3, paragraaf 4 — een buitenlandse volmacht volgt het recht van het land waar je toen woonde — legislation.gov.uk
- Successiewet 1956, artikel 3 — tien jaar na vertrek — wetten.overheid.nl
- Verdrag Nederland–Verenigd Koninkrijk over nalatenschappen en schenkingen, artikel 11 en 13 — heffing binnen tien jaar, met verrekening — wetten.overheid.nl
- Inheritance Tax Act 1984, s. 6A — long-term UK resident na 10 van de 20 belastingjaren — legislation.gov.uk
- GOV.UK — inheritance tax, de drempel van £325.000 en het tarief van 40 % — gov.uk
Verder lezen
- SchotlandAankomst in Schotland4 min
Bank en betalen in Schotland: het basic bank account, en waarom een Engelse winkel je Schotse biljetten mag weigeren
Negen grote Britse banken, ook Bank of Scotland en Royal Bank of Scotland, moeten wie legaal in het VK woont een basic bank account geven: zonder kosten, zonder roodstand, met een besluit binnen tien werkdagen. In Schotland geven drie banken hun eigen bankbiljetten uit. Die zijn net zo goed gedekt als Engelse, maar een winkel in Engeland hoeft ze niet aan te nemen.
Bijgewerkt 27 oktober 2026
- SchotlandAankomst in Schotland4 min
Je eerste weken in Schotland: woning, bank, NIN, huisarts, council en school in de goede volgorde
Schotland kent geen gemeenteloket waar je je als inwoner inschrijft. Je regelt zes losse dingen bij zes instanties, en de volgorde scheelt weken: eerst een adres, dan de bank, je National Insurance Number, de huisarts, de council en de school. Werken mag al voordat je nummer binnen is.
Bijgewerkt 27 oktober 2026
- SchotlandAankomst in Schotland5 min
School in Schotland: van P1 tot S6, aanmelden bij de council en de school die bij je adres hoort
Schotse kinderen beginnen in augustus in P1, tussen hun vierde en een half en vijfde en een half. Na zeven jaar basisschool volgen S1 tot en met S6, met examens vanaf S4. Je meldt je kind aan bij de council, en je adres bepaalt de school: de catchment area. Voor een andere school doe je een placing request.
Bijgewerkt 27 oktober 2026