Je National Insurance Number vanuit België: pas aanvragen in Engeland, en werken mag al eerder

Ja, je krijgt een National Insurance Number (NIN), het Britse nummer voor werk, premies en belasting. Je vraagt het uitsluitend aan zodra je in het Verenigd Koninkrijk bent, niet vanuit België. Na de identiteitscontrole duurt het tot vier weken.

De valkuil zit niet in de aanvraag maar in het wachten. Veel nieuwkomers denken dat ze zonder nummer niet aan de slag mogen. GOV.UK zegt het tegenovergestelde:

• Je mag beginnen met werken zodra je kunt aantonen dat je in het VK mag werken.
• Dat doe je met je share code (het digitale bewijs van je verblijfsstatus), niet met je NIN.

Wat is het nummer eigenlijk?

Het National Insurance Number bestaat uit twee letters, zes cijfers en een slotletter, in de vorm QQ123456B. Het is voor het leven: ook als je persoonlijke gegevens veranderen, blijft het nummer hetzelfde.

Het dient om je premies en belasting op jóúw naam te boeken. Het staat straks op belastingstukken zoals je loonstrook en je P60, het jaaroverzicht van je werkgever.

GOV.UK vraagt je het zuinig te behandelen, tegen identiteitsfraude. Deel het alleen met wie het echt nodig heeft. Dat zijn onder meer:

• HMRC, de Britse belastingdienst;
• je werkgever;
• het Department for Work and Pensions, het Britse ministerie voor werk en uitkeringen;
• de council (de gemeente) als je Housing Benefit, een huurtoelage, aanvraagt;
• de kiezersregistratie;
• je pensioenuitvoerder;
• de aanbieder van een ISA-spaarrekening.

Wanneer kun je aanvragen?

Je kunt aanvragen als je aan drie dingen voldoet:

• je woont in het VK;
• je hebt het recht er te werken;
• je werkt, zoekt werk of hebt een baanaanbod.

Eerder kan niet. De aanvraag is pas mogelijk als je er bent. Wie in België al "even het nummer wil regelen", loopt tegen een gesloten deur.

Eén check vooraf: kijk in je UKVI-account, je account bij de Britse immigratiedienst. GOV.UK meldt dat je met een eVisa mogelijk al een National Insurance Number hebt. Staat het daar, dan is een nieuwe aanvraag onnodig.

Hoe gaat de aanvraag?

Online. Zo gaat het:

• Leg je paspoort klaar, of een nationale identiteitskaart uit een EU-land, zoals je Belgische eID. Je vult gegevens daaruit in.
• Daarna bewijs je je identiteit met een foto van jezelf terwijl je je paspoort vasthoudt, plus foto's van eventuele andere documenten.
• Een smartphone volstaat, en iemand anders mag de foto maken.

Lukt uploaden niet, dan kun je nog steeds aanvragen. Dan volgt een afspraak in persoon of het opsturen van kopieën, en duurt het langer.

Na het indienen krijg je een e-mail met een referentienummer. Bewaar die. Duurt het langer dan vier weken, of verhuis je intussen, dan bel je de hulplijn met dat nummer bij de hand. De hulplijn (0800 141 2079) is gratis en bereikbaar van maandag tot en met vrijdag, van 8 tot 17 uur.

Mag je werken zonder nummer?

Ja. Je moet je recht op werk aantonen vóórdat je bij een werkgever begint. Als je geen Britse of Ierse nationaliteit hebt, doe je dat met de share code uit je UKVI-account of met je geldige immigratiedocumenten. Een share code is 90 dagen geldig, mag je onbeperkt hergebruiken en maak je zo vaak aan als je wilt. Het NIN speelt in die controle geen rol. Het nummer geef je later door aan de loonadministratie, zodat je premies op jouw naam komen.

Het NIN bewijst niet dat je mag werken. Wie zegt dat je zonder NIN niet mag beginnen, heeft het mis, en een werkgever die alleen naar je nummer vraagt, doet de controle niet goed. Werk mag; het nummer volgt.

Welke andere nummers kom je tegen?

Er is geen één-nummer-voor-alles zoals het rijksregisternummer. Naast het NIN en de share code duiken er nog twee op.

Het NHS-nummer is tien cijfers, bijvoorbeeld 485 777 3456. Je vindt het in de NHS App, op een brief of recept van de NHS, of via je huisartsenpraktijk. Je hebt het niet nodig om NHS-diensten te gebruiken.

De Unique Taxpayer Reference (UTR), je Britse belastingnummer, krijg je pas als je een belastingaangifte moet doen: Self Assessment. Verplicht is dat onder meer voor een zelfstandige (sole trader) met meer dan £1.000 inkomsten.

Wie onbelast inkomen heeft (inkomen waarop nog geen Britse belasting is ingehouden), moet mogelijk ook. Denk aan huur, spaarrente, dividend of buitenlands inkomen, bijvoorbeeld uit een woning die je in België aanhoudt. België mag die huur volgens het belastingverdrag zelf belasten (artikel 6), en het VK trekt die Belgische belasting af van zijn eigen heffing (artikel 23). Dan meld je je bij HMRC vóór 5 oktober na afloop van het belastingjaar (6 april tot 5 april) waarin dat inkomen speelde. Wie later meldt, riskeert een boete.

Nummer	Waar vandaan	Wanneer	Waarvoor
National Insurance Number	aanvraag via GOV.UK	pas als je in het VK bent; tot 4 weken na de identiteitscontrole	premies, belasting, sociale zekerheid
Share code	jijzelf, in je UKVI-account	direct, telkens opnieuw; 90 dagen geldig	recht op werk en op huren aantonen
NHS-nummer	de NHS	zodra je in het zorgsysteem staat	je medisch dossier; niet nodig voor zorg
Unique Taxpayer Reference	HMRC	na registratie voor Self Assessment, vóór 5 oktober na het belastingjaar	de jaarlijkse aangifte

En de kinderen?

Britse kinderen krijgen het nummer normaal in de drie maanden vóór hun zestiende verjaardag, als een ouder ooit Child Benefit voor hen aanvroeg. Child Benefit is de Britse kinderbijslag. Hebben je kinderen het nummer zo niet gekregen, dan vragen ze het tussen hun zestiende en negentiende online aan, en later op dezelfde manier als jij zodra ze gaan werken.

De volgorde in Engeland is daarmee omgekeerd aan wat een Belg verwacht: eerst de share code en de baan, dan het nummer, en pas daarna de belasting. Hoe die eerste weken verder lopen, staat in het artikel daarover.

In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject vanuit België, stap 5.3: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie, in jouw volgorde, afvinkbaar en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Engeland.