Zorg in Polen: van het S1 van het CAK naar het NFZ

Binnen de EU is de zorg de post die het minst verrassend uitvalt, mits je de volgorde aanhoudt. Bij Polen zit de verrassing niet in het recht maar in de registratie: het formulier alleen doet niets.

Gepensioneerd: de S1-route via het CAK

Polen staat op de lijst van verdragslanden. Heb je een Nederlands wettelijk pensioen of een uitkering, dan meld je je bij het CAK. Je krijgt een S1-formulier, en daarmee heb je recht op zorg in Polen voor rekening van Nederland.

Je betaalt daarvoor geen Nederlandse zorgpremie meer maar een verdragsbijdrage, die in de meeste gevallen automatisch op je pensioen wordt ingehouden. De hoogte hangt af van je inkomen en van je woonland. Polen rekent je daarnaast geen eigen zorgpremie: je valt niet onder de Poolse verzekering maar onder de Nederlandse, en Polen levert alleen de zorg.

Vraag het formulier ruim vóór je vertrek aan — reken op zes weken — en zeg je Nederlandse polis pas op als het rond is. Een gat tussen twee stelsels is het duurste dat je in dit traject kan overkomen.

De stap die mensen overslaan: registreren bij het NFZ

Het S1 in je la is geen verzekering. Je moet het registreren bij het NFZ-kantoor van je provincie, met je PESEL en je adresmelding. Je krijgt dan een bevestiging die recht geeft op het volledige pakket zorg in Polen, en je wordt behandeld alsof je bij het NFZ verzekerd was.

Pas daarna ben je in het Poolse stelsel bekend, en pas daarna kun je een huisarts kiezen. Zonder PESEL kan het NFZ je niet inschrijven — vandaar dat de adresmelding bij de gemeente altijd eerst komt.

Werk je in Polen: de route via de werkgever

Wie in loondienst gaat, valt onder het Poolse stelsel via de werkgever en het NFZ, met de Poolse premie. Je Nederlandse verzekering eindigt op de dag dat je Poolse begint, en het CAK komt er dan niet aan te pas. Wie zelfstandig is, verzekert zich via de eigen inschrijving bij de ZUS, de Poolse sociale verzekeringsbank.

Wat het publieke stelsel is, en wat niet

Je recht is een recht op het publieke stelsel: dezelfde zorg als voor Poolse verzekerden, met dezelfde wachttijden. Voor een specialist kan dat maanden zijn. Veel Nederlanders in Polen combineren het NFZ daarom met een particulier abonnement bij een van de grote privéketens in de steden — dat is een keuze, geen verplichting, en de bedragen zijn naar Nederlandse maatstaven overzichtelijk.

Buiten de grote steden is Pools de taal van de spreekkamer. Zoek in je eerste weken een huisarts, vóór je er een nodig hebt, en vraag bij de keuze naar Engels als je het Pools nog niet hebt.

De deadline voor vroegpensioen

Naar verwachting worden vanaf 1 november 2026 alleen nog nieuwe aanmelders met AOW of een arbeidsongeschiktheidsuitkering toegelaten tot de zorgroute voor gepensioneerden. Wie op vroegpensioen vertrekt zonder AOW valt er dan buiten en is aangewezen op een particuliere polis, of, bij werk, op het Poolse stelsel via de werkgever.

Wie al klant is, houdt zijn rechten. Wie op het randje zit, heeft er belang bij vóór die datum aangemeld te zijn.