Zorg in Turkije vanuit België: met een Belgisch pensioen in de SGK, en België betaalt

Krijg je een Belgisch pensioen, dan heb je in Turkije geen levenslange particuliere polis nodig. België en Turkije hebben een verdrag over sociale zekerheid. Daarmee kom je in het Turkse staatsstelsel, de SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu, de Turkse instelling voor sociale zekerheid). En België betaalt die zorg.

Daarmee is Turkije een uitzondering onder de bestemmingen buiten Europa. Naar Thailand of Indonesië bijvoorbeeld:

• is er geen verdrag;
• verzeker je je levenslang particulier;
• zijn leeftijdsgrenzen bij verzekeraars vaak de grootste hindernis.

Dit artikel zet de routes op een rij, per situatie.

Hoe werkt de verdragsroute voor wie een Belgisch pensioen krijgt?

Het verdrag is ondertekend in Ankara op 11 april 2014 en geldt sinds 1 september 2018. Het dekt onder meer de zorg, de pensioenen en de gezinsbijslag.

Krijg je alleen uit België een pensioen en woon je in Turkije, dan krijg je volgens het verdrag zorg in Turkije, voor jezelf en je gezinsleden. De Turkse instelling verleent die zorg, voor rekening van België. Dat geldt ook voor een Belgische invaliditeitsuitkering.

Zo gaat het:

• Je blijft aangesloten bij je Belgisch ziekenfonds. Meld je vertrek en je Turkse adres. Volgens de CM moet je met een Belgisch pensioen bij een Belgisch ziekenfonds blijven. Het ziekenfonds vraagt daarvoor een bijdrage; hoeveel, hangt af van je fonds.
• Je ziekenfonds geeft je een verdragsformulier, het BE-TR121.
• Daarmee schrijf je je in bij de SGK, bij het provinciale kantoor in je woonplaats. Vanaf dan val je onder het Turkse staatsstelsel: huisarts, ziekenhuis en medicijnen bij zorgverleners waar de SGK mee werkt.

Drie dingen die erbij horen:

• Geen Turkse premie. Het verdrag zegt dat Turkije voor die zorg geen bijdragen mag innen op grond van je woonplaats daar.
• Je gezinsleden. Ze worden ingeschreven als persoon ten laste, op jouw dossier. Turkije, het woonland, bepaalt wie daarvoor meetelt. Vraag het na bij de inschrijving.
• Op bezoek in België krijg je ook zorg, ten laste van België.

Krijg je zowel een Belgisch als een Turks pensioen, dan ben je volgens het verdrag ten laste van Turkije, het land waar je woont.

Regel	Wat geldt
Verdrag	11 april 2014, in werking sinds 1 september 2018
Alleen een Belgisch pensioen of invaliditeitsuitkering	zorg in Turkije via de SGK, voor rekening van België (art. 17, lid 2)
Formulier	BE-TR121, van je Belgisch ziekenfonds
Turkse premie	geen (art. 19, lid 2)
Gezinsleden	als persoon ten laste; Turkije bepaalt wie meetelt
Op bezoek in België	zorg ten laste van België (art. 18)
Pensioen uit beide landen	ten laste van Turkije (art. 17, lid 1)
ZIV-bijdrage op je Belgisch pensioen	3,55 %; geen vrijstelling, want Turkije ligt buiten de EER
Verzekeringsplicht voor de ikamet	tussen 18 en 65; het SGK-document geldt als verzekering

Weet ook wat de route níét is: geen werelddekking. Je bent verzekerd voor het Turkse pakket, bij Turkse zorgverleners, en in België. Voor reizen daarbuiten hoort er een reisverzekering naast.

Wat er van je pensioen afgaat. Omdat Turkije buiten de EER ligt, houdt de Federale Pensioendienst de ZIV-bijdrage van 3,55 % in, de bijdrage voor de ziekte- en invaliditeitsverzekering. Vrijstelling kan volgens de Pensioendienst alleen in een ander EER-land, het Verenigd Koninkrijk of Zwitserland. Krijg je ook een Turks pensioen en betaalt Turkije dus je zorg, vraag dan aan de Pensioendienst of die bijdrage nog loopt. Meer daarover staat in pensioen en belasting in Turkije vanuit België.

Wat geldt als je in Turkije werkt?

Dan ben je via je werk sociaal verzekerd bij de SGK, ook voor je zorg. Hoe de werkvergunning werkt, staat in werken in Turkije.

Stuurt je Belgische werkgever je tijdelijk naar Turkije, dan blijf je volgens het verdrag tot vierentwintig maanden onder de Belgische sociale zekerheid. Met een akkoord van beide landen kan dat verlengd worden, met hooguit zesendertig maanden.

Wat geldt zonder pensioen en zonder werk: de ikamet-eis en de GSS?

Leef je bijvoorbeeld van je vermogen, dan is er geen verdragsroute. Je neemt dan een particuliere polis.

Voor de verblijfsvergunning, de ikamet, is een ziektekostenverzekering verplicht die de hele vergunningsperiode dekt. Een polis die aan de minimumeisen voldoet, is betaalbaar. Ruimere dekking en hogere leeftijden maken het snel een veelvoud, en boven de zeventig wordt particulier verzekeren moeilijk.

Over de leeftijdsuitzondering circuleert veel, en hij bestaat: in de veelgestelde vragen van Göç İdaresi, de Turkse migratiedienst, staat dat er bij de kortverblijf- en studentenvergunning onder de 18 en boven de 65 geen verzekeringsplicht is, en dat je in e-ikamet dan die optie kiest. Neem een uitdraai van die vraag mee naar je afspraak, en vraag het na bij een gezinsvergunning: daar moet de aanvrager alle gezinsleden verzekeren.

Ga je via het verdrag, dan telt dat ook voor de ikamet. De documentenlijst van e-İkamet aanvaardt als zorgverzekering een ondertekend en gestempeld document van de provinciale SGK-dienst dat je zorg via een socialezekerheidsverdrag krijgt.

De langetermijnroute voor wie niet onder het verdrag valt, is de algemene staatsverzekering GSS. De wet op de sociale verzekeringen laat buitenlanders daar pas in toe als hun verblijf in Turkije een jaar vol is. Daarna verzekeren partner en kinderen mee. De premie is gekoppeld aan het minimumloon. Op termijn is dat rustiger dan een particuliere polis die met de leeftijd meestijgt.

Krijg je een werkloosheidsuitkering met bedrijfstoeslag, het vroegere brugpensioen? Het verdrag noemt geen werkloosheid. Vraag dan aan je ziekenfonds wat er voor jou geldt.

Hoe is de kwaliteit, en hoe regel je de overgang?

De Turkse zorg is aan de kust en in de steden goed toegankelijk, met privéziekenhuizen waar het personeel Engels spreekt. Het staatsstelsel werkt in het Turks, dus reken op een tolk bij de eerste bezoeken.

En dan de overgang zelf. De inschrijving bij de SGK doe je pas na aankomst, en een eerste ikamet onder de 65 vraagt meteen een verzekering. Zorg dat er geen gat valt tussen je laatste dag in de Belgische zorg en je eerste verzekerde dag in Turkije:

• Meld je vertrek vooraf aan je ziekenfonds, en vraag het BE-TR121 aan voordat je vertrekt.
• Neem een tijdelijke polis die medische kosten in Turkije dekt, voor de eerste maanden.
• Zeg die polis pas op als je SGK-inschrijving rond is.

In Vertrekklaar is dit fase 3 van 5 van het traject van België naar Turkije, stap 3.1: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Turkije.