Pensioen en belasting in Polen vanuit België: België mag tot tien procent heffen, Polen trekt het af

Woon je in Polen, dan belast Polen je Belgisch wettelijk pensioen als werknemer. Maar België mag er ook belasting op heffen, tot hooguit tien procent van het brutobedrag. Polen trekt die Belgische belasting dan af van de Poolse.

Drie dingen om vooraf te weten:

• Dat is zo sinds 1 januari 2019. Veel uitleg online is geschreven onder het verdrag zoals het vroeger was, toen alleen Polen je pensioen mocht belasten.
• De grens van tien procent geldt voor je wettelijk pensioen als werknemer en je groepsverzekering. Voor een zelfstandigenpensioen en pensioensparen is niet zeker welke regel geldt.
• Een ambtenarenpensioen blijft Belgisch, tenzij je in Polen woont én de Poolse nationaliteit hebt.

Het verdrag bestaat in het Pools, het Frans en het Nederlands, en de drie teksten hebben dezelfde waarde. Wat hieronder staat, rust op de Franse tekst van het verdrag en de Nederlandse tekst van het protocol.

Wat het protocol veranderde

Het verdrag is op 20 augustus 2001 in Warschau getekend. Een protocol, een aanvulling op het verdrag, werd op 14 april 2014 in Luxemburg getekend. Het trad op 2 mei 2018 in werking. Voor de belasting op inkomen geldt het vanaf 1 januari van het jaar erna, dus vanaf 2019.

De kern zit in het nieuwe artikel 18. Lid 1 zegt dat een pensioen voor een vroegere dienstbetrekking belastbaar is in het land waar je woont. Lid 2 voegt er iets aan toe. Een pensioen dat betaald wordt uit de sociale zekerheid, of uit een ander pensioenstelsel, mag ook het andere land belasten. Maar alleen als de bijdragen voor dat pensioen daar fiscaal erkend waren, dus een belastingvoordeel gaven. En dan nooit meer dan 10 % van het brutobedrag.

De memorie van toelichting, de uitleg van de regering bij het protocol, zegt het zo: vroeger waren privépensioenen alleen belastbaar in het woonland. Nu mag ook het andere land heffen, als de bijdragen daar een belastingvoordeel opleverden, en beperkt tot 10 %.

Je bijdragen voor je wettelijk pensioen als werknemer en voor een groepsverzekering gaven in België een belastingvoordeel. Volgens die lezing mag België je pensioen dus tot 10 % blijven belasten, ook als je in Polen woont.

En aan de Poolse kant: verrekening

Polen ziet je als inwoner als je er meer dan 183 dagen per jaar bent, of als het centrum van je belangen er ligt. Dan belast Polen al je inkomen, ook je Belgisch pensioen.

Dubbele belasting vermijdt Polen met een verrekening: het trekt de Belgische belasting af van de Poolse belasting op hetzelfde inkomen. Dat staat in het nieuwe artikel 23. Die aftrek is begrensd tot het deel van de Poolse belasting dat bij dat inkomen hoort.

Verrekening is iets anders dan vrijstelling. Je betaalt in totaal het hoogste van de twee bedragen:

• Betaal je in België meer dan Polen over hetzelfde pensioen zou rekenen, dan blijft er in Polen niets over.
• Betaal je in België minder, dan past Polen het verschil bij.

De Poolse lat, volgens de belastingdienst zelf: 12% tot 120.000 złoty, verminderd met een vast bedrag van 3.600 złoty. Dat komt neer op geen belasting over de eerste 30.000 złoty. Daarboven is het 10.800 złoty plus 32% over het meerdere.

Inkomen uit België	Verdragsartikel	Wie heft	En Polen?
Wettelijk pensioen als werknemer	18	Polen; België hooguit 10 %	belast, trekt de Belgische belasting af
Groepsverzekering of pensioenfonds uit je vroegere job	18	Polen; België hooguit 10 %	idem
Zelfstandigenpensioen, pensioensparen	18 of 21	niet zeker; laat het nakijken	belast
Ambtenarenpensioen	19, lid 2	alleen België, tenzij je inwoner én onderdaan van Polen bent	vrijgesteld
Loon voor werk in België	15	België, voor de dagen dat je daar werkt	vrijgesteld
Huur van een woning in België	6	België	vrijgesteld, telt mee voor het tarief
Dividend uit België	10	Polen; België houdt hooguit 10 % in	trekt de inhouding af
Rente op een Belgische rekening	11	Polen; België houdt hooguit 5 % in	trekt de inhouding af
Poolse schaal	—	—	12% tot 120.000 zł minus 3.600 zł; daarboven 10.800 zł + 32%

Reken het uit op jouw bedragen. Bij een laag pensioen kan de Poolse belasting door de belastingvrije voet lager uitvallen dan de Belgische, en dan betaal je in Polen niets bij.

Wat de Pensioendienst inhoudt

Op je pensioen lopen in België drie inhoudingen. Na je verhuizing gaat het zo:

• De bedrijfsvoorheffing, de belasting die vooraf van je pensioen wordt ingehouden, stopt niet vanzelf helemaal, want België mag blijven heffen. Een bron van de FOD Financiën over hoe dat voor Polen loopt, hebben we niet gevonden. Vraag de Pensioendienst hoeveel ze na je verhuizing inhoudt. Is het meer dan 10 % van het brutobedrag, dan haal je het verschil terug via je aangifte als niet-inwoner.
• De solidariteitsbijdrage vervalt vanzelf zodra je in een EER-land woont (de EU plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein), vanaf de maand na je adreswijziging.
• De ZIV-bijdrage van 3,55 %, voor de ziekte- en invaliditeitsverzekering, vervalt alleen als je in Polen verzekerd bent via een pensioen, werk of een zelfstandige activiteit daar. Met een Belgisch S1-formulier ben je verzekerd ten laste van België. Dan blijft die bijdrage naar alle waarschijnlijkheid staan. Vraag het na bij de Pensioendienst.

Hoe dat S1 werkt en wat het je in Polen oplevert, staat in zorg in Polen.

Zelfstandigenpensioen en pensioensparen: niet zeker

Artikel 18 spreekt van een pensioen voor een vroegere dienstbetrekking. Een pensioen als zelfstandige is dat strikt genomen niet. Dan geldt artikel 21, de restregel voor inkomen dat het verdrag niet apart noemt. Die geeft het inkomen aan het woonland, dus Polen. Belast Polen het niet, dan mag België het volgens lid 3 van die regel toch belasten.

Maar de memorie van toelichting spreekt ruim van privépensioenen, en lid 2 van artikel 18 van de sociale zekerheid of enig ander pensioenstelsel. Dat het zelfstandigenpensioen ook onder de grens van 10 % valt, is dus ook te verdedigen. Voor pensioensparen en langetermijnsparen (de derde pijler) en een VAPZ als zelfstandige speelt dezelfde vraag. Laat dit vóór vertrek nakijken door een fiscalist die beide landen kent.

Wordt een groepsverzekering of pensioensparen als kapitaal uitbetaald, dan heeft het verdrag daar geen aparte regel voor. Laat dat vóór de uitbetaling narekenen.

Het ambtenarenpensioen volgt je nationaliteit

Artikel 19, lid 2: een pensioen dat de Belgische staat of een Belgische lokale overheid betaalt voor diensten aan die overheid, mag alleen België belasten. De grens van 10 % geldt hier niet.

Er is één uitzondering. Woon je in Polen én heb je de Poolse nationaliteit, dan mag alleen Polen het belasten. Wie naast de Belgische ook de Poolse nationaliteit heeft, ziet zijn ambtenarenpensioen dus naar Polen gaan.

Werkte je voor een overheidsbedrijf met een handels- of nijverheidsactiviteit, dan geldt artikel 19 niet, maar artikel 18. Welke Belgische instellingen daaronder vallen, zoek je met een fiscalist uit.

Spaargeld en beleggingen in België

Voor wie een rekening, aandelen of een woning in België aanhoudt, gelden drie regels uit hetzelfde verdrag:

• Op dividend uit België mag België hooguit 10 % inhouden (artikel 10, zoals het protocol het wijzigde). Polen belast het dividend en trekt de Belgische inhouding af.
• Op rente mag België hooguit 5 % inhouden (artikel 11). Houdt je Belgische bank de gewone roerende voorheffing van 30 % in, dan vraag je het verschil terug, via MyMinfin met code 756. Polen belast de rente en trekt de Belgische inhouding af.
• Een verhuurde woning in België blijft Belgisch belast, via de belasting van niet-inwoners (artikel 6). Polen stelt die huur vrij, maar mag ze meetellen voor het tarief op je ander inkomen.

Geef je Belgische bank je Poolse adres en je fiscale woonplaats door. Hoe het verder zit met je rekeningen, staat in bank en betalen in Polen.

Waar woon je voor de belasting?

Eisen beide landen je als inwoner op, dan beslist artikel 4 van het verdrag. Het kijkt eerst naar waar je een vaste woning hebt, dan naar waar je persoonlijke en economische banden het sterkst zijn, dan naar waar je gewoonlijk verblijft, en pas daarna naar je nationaliteit.

Dat telt hier dubbel. Blijf je fiscaal inwoner van België, bijvoorbeeld omdat je partner in België blijft wonen, dan belast België je pensioen volledig, en niet tot hooguit tien procent. Wie een deel van het jaar in België blijft, telt dus dagen en houdt marge.

En de erfenis?

Het verdrag gaat niet over erfenissen. Elk land volgt zijn eigen regels:

• België. Woon je in Polen, dan ben je geen rijksinwoner meer. België heft bij je overlijden dan alleen nog op onroerend goed in België, het recht van overgang. Elk gewest heeft er eigen tarieven voor.
• Polen. De Poolse erf- en schenkbelasting, de podatek od spadków i darowizn, geldt altijd voor wat in Polen ligt. Voor wat in het buitenland ligt, geldt ze als de erfgenaam Pools is of vast in Polen woont.

Je echtgenoot, kinderen en kleinkinderen, ouders en grootouders, broers en zussen, stiefkinderen en stiefouders zijn in Polen vrijgesteld. Maar alleen als ze de erfenis binnen zes maanden melden bij het Poolse belastingkantoor. Of een Belgische wettelijk samenwonende partner onder de vrijstelling valt, vraag je na bij een notaris. Een partner die geen familie is, betaalt in Polen het hoogste tarief, tot twintig procent.

Let ook op de omgekeerde richting. Blijven je ouders in België wonen en woon jij in Polen, dan kan Polen bij jou ook heffen op hun nalatenschap. Dan geldt dezelfde meldtermijn van zes maanden.

Vertrekklaar benoemt wát er speelt. Hoe het voor jouw mix van pensioen, groepsverzekering en vermogen uitpakt, is precies het ene gesprek met een fiscalist die beide landen kent dat deze verhuizing verdient. Ga daarmee vóór je verhuist, niet erna.

In Vertrekklaar is dit fase 1 van 5 van het traject van België naar Polen, stap 1.2: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Polen.