Bank en betalen in Italië vanuit België: het conto di base is je recht, en contant stopt bij € 5.000

Ja, je opent in Italië een bankrekening vóórdat je residenza rond is. De residenza is je inschrijving als inwoner bij de gemeente. Daar hoef je niet op te wachten, want de wet verplicht elke bank het conto di base aan te bieden, de basisrekening.

• Die rekening is er voor iedereen die legaal in Italië of een ander EU-land mag verblijven, uitdrukkelijk ook zonder vaste woonplaats.
• Ze kost een beperkt jaarbedrag.
• Ze is gratis bij een ISEE onder € 11.600 of een pensioen onder € 18.000. De ISEE is de Italiaanse maatstaf voor het inkomen en vermogen van je huishouden.

De valkuil is niet de rekening maar de gewoonte. In Italië loopt de overheid via pagoPA, en contant betalen houdt op bij € 5.000. Een betaling van dat bedrag of meer is verboden, voor betaler én ontvanger.

Wat is het conto di base, en wat kan ik ermee?

Het conto di base is een betaalrekening met een vast pakket:

• bonifici (overschrijvingen) doen en ontvangen;
• je loon of pensioen laten storten;
• een betaalkaart, de bancomat, om geld af te halen en te betalen.

Wat er niet in zit: een kredietlijn, een chequeboek, of een gekoppelde beleggingsrekening. Voor de eerste maanden is dat precies genoeg. Een volwaardige rekening met alles erop en eraan kies je later, als je residenza en je CIE (de Italiaanse identiteitskaart) er zijn en je de banken kunt vergelijken.

Situatie	Wat het conto di base kost
Gewone rekeninghouder	een beperkt jaarbedrag (canone), met een vast aantal verrichtingen inbegrepen
ISEE onder € 11.600	gratis, ook zonder de zegelbelasting
Gepensioneerde met een bruto-inkomen onder € 18.000	gratis, maar met de zegelbelasting van € 34,20 per jaar en een ander pakket verrichtingen
Meer verrichtingen dan het pakket, of extra diensten	bijbetalen volgens de tarieven van de bank
Opzeggen	altijd, en gratis

Wat neem ik mee, en mag de bank weigeren?

Wettelijk volstaan je identiteitskaart of paspoort en je codice fiscale, het Italiaanse fiscale nummer.

Een bank mag het conto di base maar in twee gevallen weigeren:

• als je niet legaal in Italië verblijft;
• bij een gegrond vermoeden dat de rekening voor illegale doelen wordt gebruikt.

Weigert de bank, dan moet ze je dat meteen laten weten en de redenen binnen tien werkdagen schriftelijk geven. Tegen een weigering kun je een klacht indienen bij de bank, een melding doen bij de Banca d'Italia (de Italiaanse centrale bank) of naar de Arbitro Bancario Finanziario stappen, de geschillencommissie voor banken.

Your Europe, het informatieportaal van de EU, voegt het Europese principe toe: een bank mag je aanvraag niet afwijzen enkel omdat je niet woont in het land waar de bank gevestigd is.

Laat je niet wegsturen om een ontbrekende residenza. Een baliemedewerker die "eerst de residenza" wil zien, vraagt iets wat de wet niet vraagt voor het conto di base. Vraag dan uitdrukkelijk om het conto di base en om een schriftelijke weigering. Meestal is de rekening er dan opeens wel.

Waarom is contant geld in Italië begrensd?

Italië kent een wettelijk plafond op contante betalingen: een betaling van € 5.000 of meer in contanten is verboden. Wie betaalt én wie ontvangt, riskeert een boete. Dat geldt ook voor giften en leningen aan familie.

Wie een tweedehands auto koopt, een waarborg van drie maanden huur betaalt of een aannemer vooruitbetaalt, doet dat dus met een bonifico. Onder de grens is contant gewoon toegestaan; een koffie of een markt betaal je zoals je wilt.

Hoe betaal ik de overheid?

De Italiaanse overheid int via pagoPA, het landelijke betaalplatform. Dat geldt voor leges, boetes, schoolgeld voor de kantine en de kosten van je rijbewijsomwisseling.

Het Portale dell'Automobilista laat zien hoe dat werkt:

• Je logt in met SPID (de Italiaanse digitale identiteit, te vergelijken met itsme) of CIE.
• Je kiest het tarief en betaalt via het platform.
• Het betaalbewijs voeg je bij je aanvraag.

Wat je niet kunt: een overschrijvingsformulier afwachten. Een Italiaanse rekening en een digitale sleutel horen daarom bij elkaar. De volgorde CIE, dan SPID staat in residenza en codice fiscale.

Wat doe ik met mijn Belgische rekening?

Aanhouden mag. Drie dingen om te weten:

• Je pensioen. De Federale Pensioendienst stort het op een Belgische rekening, een rekening in de EER of een rekening in je nieuwe land. Laat het pas naar de Italiaanse rekening overstappen als die stabiel loopt.
• Het CAP. Open je de Italiaanse rekening al terwijl je nog in België woont, dan meld je ze aan het Centraal Aanspreekpunt van de Nationale Bank, het register van rekeningen. Ben je geen Belgisch inwoner meer, dan hoeft dat niet meer; je meldt die verandering wel aan de Nationale Bank.
• Je spaargeld. Op Belgische interesten houdt de bank roerende voorheffing in, een belasting die meteen wordt afgehouden. Laat het verdrag een lager tarief toe (voor rente uit België hooguit 15%), dan vraag je als niet-inwoner het verschil terug, binnen vijf jaar.

Geef je nieuwe adres ook aan je Belgische bank door. Ze geeft je gegevens automatisch door aan de Italiaanse belastingdienst. Kijk vóór vertrek ook of itsme blijft werken met je nieuwe telefoonnummer.

Voor de gewone maandlasten, zoals huur, energie en verzekeringen, is de Italiaanse rekening vanaf de eerste maand de juiste. Leveranciers werken het liefst met een Italiaanse IBAN, en jij ziet in één oogopslag wat het leven hier kost.

In Vertrekklaar is dit fase 4 van 5 van het traject van België naar Italië, stap 4.6: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Italië.