De eerste weken in Italië: de volgorde die het loket van je verwacht

De eerste weken in Italië zijn geen wachttijd maar een volgorde. Als EU-burger vraag je niets aan bij de vreemdelingenpolitie: bij een verblijf langer dan drie maanden heb je alleen de plicht je in te schrijven bij de anagrafe van je gemeente. Die inschrijving is binnen twee werkdagen rond, met rechtsgevolg vanaf de dag van je aangifte — maar elke stap ervóór en erna heeft een eigen loket, en wie ze in de verkeerde volgorde neemt, begint opnieuw. De hardste klok loopt intussen bij de auto: drie maanden na je residenza moet hij op Italiaans kenteken, op straffe van € 400 tot € 1.600.

Welke klokken lopen er?

Wat	Termijn	Vanaf wanneer
Inschrijfplicht bij de gemeente	verblijf langer dan drie maanden	aankomst
Residenza-aangifte verwerkt	twee werkdagen	de dag van je aangifte
Woonstcontrole door de gemeente	binnen 45 dagen	de aangifte; daarna is de inschrijving definitief
Hond in de anagrafe canina (Rome)	tien dagen	het moment dat je de hond in bezit hebt, dus aankomst
Auto op Italiaans kenteken	drie maanden	het verkrijgen van je residenza
Levering van de CIE	zes werkdagen	de aanvraag bij de gemeente

Week één: de codice fiscale en het adres

Alles begint bij de codice fiscale, het nummer van zestien tekens dat elke Italiaanse instantie gebruikt om je te herkennen. Heb je hem al vanuit Nederland, dan scheelt dat een week; zo niet, dan is het een gratis baliebezoek bij de Agenzia delle Entrate. Daarna het adres: een huurcontract dat de verhuurder registreert, of een koopakte. Zonder geldige titel voor de woning is er geen residenza, en zonder residenza niets van wat hierna komt. Heb je een hond, dan is dit ook de week van de ASL: in Rome moet de hond binnen tien dagen in het register, en de ASL vraagt daarvoor alleen je identiteitsbewijs en je codice fiscale.

Week twee: de residenza

Met contract en codice fiscale doe je de dichiarazione di residenza bij de anagrafe. De gemeente schrijft je binnen twee werkdagen in en laat daarna, binnen 45 dagen, de politie controleren of je op het adres woont. Zet je naam op de bel en de brievenbus. Wordt je aanvraag afgewezen, dan kun je binnen dertig dagen bezwaar maken bij de prefect; hoor je niets, dan is de inschrijving na 45 dagen definitief. Werkenden tonen bij de aangifte hun contract; wie niet werkt, toont middelen en een dekkende zorgverzekering — hoe dat zit, staat in residenza en codice fiscale.

De residenza is de spil, niet het einde. Vanaf de aangiftedatum loopt de klok van drie maanden voor je auto. Wie de residenza in week twee regelt en de auto pas aanpakt "als de dozen uitgepakt zijn", ontdekt dat de Motorizzazione weken nodig heeft — start de omschrijving dus in dezelfde maand.

Week drie: zorgpas en identiteitskaart

Met de residenza schrijf je je in bij de ASL van je district. Werknemers en zelfstandigen worden verplicht en gratis ingeschreven, gelijkgesteld met Italianen, voor de duur van hun contract; wie met een Nederlands pensioen komt, levert het S1-formulier van het CAK in; wie niet werkt en geen S1 heeft, kiest tussen een particuliere polis en de vrijwillige inschrijving, die minimaal € 2.000 per jaar kost. Bij de inschrijving kies je je medico di base. De tessera sanitaria die volgt bevat ook je codice fiscale — het is het pasje dat je daarna overal laat zien; de bijbetalingen en de wachttijdklassen staan in zorg in Italië.

In dezelfde week vraag je bij de gemeente de CIE aan, de elektronische identiteitskaart: € 16,79 aan afgiftekosten plus gemeentelijke leges, in Rome samen € 22,21, geleverd binnen zes werkdagen. De CIE is meteen je digitale sleutel: ermee log je in bij de overheid en activeer je SPID.

Week vier: bank, auto en de rest

De bankrekening kun je in feite al eerder openen — het conto di base vraagt alleen paspoort en codice fiscale — maar met residenza en CIE op zak gaat elk gesprek bij de bank sneller; zie bank en betalen in Italië. Dan de auto: de omschrijving via een STA-loket, binnen de drie maanden van artikel 93-bis, met de Nederlandse bpm-teruggaaf die meekijkt — je auto naar Italië. Je rijbewijs hoeft niets: het blijft geldig tot de vervaldatum, zie je rijbewijs in Italië. En de kinderen: de school neemt ze op zodra je een adres hebt, het inschrijfvenster voor het volgende schooljaar ligt in januari en februari — school in Italië.

Wat hier bewust niet staat

De onderlinge afhankelijkheden — welk loket op welk papier wacht, en wat er gebeurt als de woonstcontrole langer duurt dan de drie maanden van je auto — zijn precies wat het stappenplan van Vertrekklaar per situatie uitrekent. Dit artikel geeft de volgorde; de bewaking van de termijnen vind je op /italie.

In Vertrekklaar is dit fase 4 van 5 van het traject, stap 4.3: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Italië of ga meteen naar stap 4.3 in het open stappenplan.