Zorg in Italië vanuit België: het S1 van je ziekenfonds, het ticket en de klassen

Het Italiaanse zorgstelsel is op papier een van de toegankelijkste van Europa:

• geen premie;
• geen eigen risico;
• gratis huisarts.

De praktijk draait om drie dingen die op geen enkel loket worden uitgelegd: het ticket (de eigen bijdrage, te vergelijken met het remgeld), de klassen en de vrijstellingen. En om één bedrag dat je vooraf moet kennen als je niet werkt en geen S1 hebt, het Europese formulier waarmee je Belgische ziekteverzekering je zorg in Italië blijft betalen: de vrijwillige inschrijving kost minimaal € 2.000 per jaar.

De toegang: ASL, huisarts en de tessera

Je recht op zorg loopt via je residenza, je inschrijving als inwoner. Daarmee schrijf je je in bij de ASL van je district, de regionale gezondheidsdienst. Wie er hoe binnenkomt:

• Werknemers en zelfstandigen zijn verplicht én gratis ingeschreven, gelijkgesteld met Italianen.
• Wie onvrijwillig werkloos wordt na minder dan een jaar werk, houdt de inschrijving nog een jaar. Na meer dan een jaar werk houd je hem zolang de werkloosheid duurt.
• Wie een Belgisch pensioen of een Belgische invaliditeitsuitkering krijgt, komt binnen met het S1-formulier van zijn ziekenfonds. De kosten zijn voor België.
• Wie niet werkt en geen S1 heeft, kiest tussen een particuliere polis of de vrijwillige inschrijving.

De premie voor de vrijwillige inschrijving gaat over je inkomen van het jaar ervoor, in Italië én daarbuiten:

Inkomen vorig jaar	Premie vrijwillige inschrijving (per kalenderjaar, niet deelbaar)
tot € 31.924	het minimum van € 2.000
€ 31.925 tot € 51.645,68	€ 2.000 plus 4% van het inkomen boven € 31.925
€ 51.645,69 en hoger	het maximum van € 2.788,87

Dat minimum is sinds 2024 een verdubbeling, die veel sites nog niet kennen.

Bij de inschrijving kies je je medico di base, je huisarts: gratis, vrij te wisselen, en de poortwachter voor alles daarna. De tessera sanitaria die volgt, is drie dingen in één: zorgpas, codice fiscale (je Italiaanse fiscale nummer) en Europese zorgkaart.

Het S1: wat regel je in België?

Volgens het RIZIV, het Belgische instituut voor de ziekte- en invaliditeitsverzekering, blijf je met een Belgisch pensioen in een ander EER-land verzekerd ten laste van België. Zo pak je dat aan:

• Vraag vóór vertrek het S1-formulier aan bij je ziekenfonds.
• Vraag er ook een voor je partner en kinderen die als persoon ten laste meeverhuizen zonder in Italië te werken.
• Lever het S1 na aankomst in bij de ASL.

Twee uitzonderingen om te kennen:

• Krijg je ook een Italiaans pensioen, dan word je in Italië verzekerd en wordt je Belgische dekking opgeschort.
• Gaat je partner in Italië werken, dan is die daar zelf verzekerd.

Ben je vroeg gestopt zonder Belgisch pensioen, dan krijg je geen S1. Je valt dan tot je pensioen in de tabel hierboven: een particuliere polis of de vrijwillige inschrijving. Een S1 is overigens niet gratis voor jou: op je Belgisch pensioen blijft de ZIV-bijdrage dan naar alle waarschijnlijkheid ingehouden. Vraag het na bij de Federale Pensioendienst.

Het ticket: maximaal € 36,15, en de mythe van de tientjes

Huisarts en ziekenhuisopname kosten niets. Voor specialistische zorg en diagnostiek betaal je per recept het ticket: landelijk gemaximeerd op € 36,15, in veel regio's lager.

De "superticket" van € 10 die op oudere sites nog bij elk consult wordt opgeteld, is sinds 1 september 2020 landelijk afgeschaft.

Medicijnen uit klasse A zijn in principe gratis. Je betaalt wel een regionaal ticket van een paar euro per recept, en het prijsverschil als je een merk kiest waar een generiek bestaat.

De vrijstellingen: wie betaalt geen ticket?

De vrijstellingen zijn ruim en de moeite van het aanvragen waard; de code komt op elk recept te staan.

Code	Wie	Inkomensgrens gezin
E01	kinderen onder de zes en iedereen boven de 65	onder € 36.151,98
E02	werklozen die eerder werkten, en hun gezinsleden	onder € 8.263,31, verhoogd tot € 11.362,05 met een partner ten laste en € 516,46 per kind
E03	ontvangers van een sociaal pensioen en hun gezinsleden	—
E04	60-plussers met een minimumpensioen en hun gezinsleden	onder € 8.263,31, met dezelfde verhogingen

Daarnaast bestaan aparte vrijstellingen voor chronische aandoeningen en zwangerschap.

Voor een Belgisch echtpaar met een wettelijk pensioen is E01 de code om bij de ASL aan te vragen. Ben je 65-plus en ligt het gezinsinkomen onder de grens, dan vervalt het ticket.

De klassen: leer het recept lezen

Op elk specialistisch recept staat een prioriteitsklasse. Die is geen advies maar een bindende termijn:

• U betekent binnen 72 uur;
• B binnen 10 dagen;
• D binnen 30 dagen (onderzoeken 60);
• P binnen 120 dagen.

Vraag je huisarts welke klasse hij invult. Het bepaalt letterlijk je plek in de rij.

Loopt de publieke agenda toch vol (in het Zuiden en bij populaire specialismen gebeurt dat), dan is er de intramoenia-route. Je gaat dan naar dezelfde ziekenhuisspecialist, buiten de wachtlijst om, tegen een privétarief van grofweg honderd euro.

Voor de spoedpost geldt sinds 2019 een landelijke telling van vijf codes. Met code 5 (wit, niet urgent) betaal je in de meeste regio's een klein ticket: de zachte rem op oneigenlijk spoedbezoek.

Grote financiële zorgrisico's kent dit stelsel niet. Wie de klassen kent, kent ook de wachttijden.

De premie voor de vrijwillige inschrijving geldt per kalenderjaar en is niet deelbaar. Wie in november aankomt en zich inschrijft, betaalt voor dat jaar het volle bedrag en in januari opnieuw. Voor wie zonder S1 komt, is de aankomstdatum dus een bedrag van € 2.000 waard. Neem hem mee in de planning van je streefdatum.

In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject van België naar Italië, stap 5.3: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Italië.