Mag je in Ierland wonen? Het EU-verblijfsrecht zonder registratie, en waar het toch om vraagt

Ja, als Nederlander mag je in Ierland wonen, en je hoeft er niets voor aan te vragen. Er is geen vergunning, geen verblijfskaart en geen melding bij de immigratiedienst: Citizens Information zegt letterlijk dat je je niet bij de immigratieautoriteiten hoeft te registreren en geen verblijfskaart nodig hebt. Wat er wél is: een voorwaarde na drie maanden. Dan moet je werken, of genoeg geld en een ziektekostendekking hebben. De valkuil zit niet bij jou maar bij een partner of kind van buiten de EU: die moet in Ierland zelf een verblijfskaart aanvragen, en de klok daarvoor begint op het vliegveld.

Wat mag je zonder voorwaarden?

De eerste drie maanden mag je in Ierland verblijven zonder enige beperking; zoek je werk, dan zes maanden. Een visum of voorafgaande toestemming heb je als EU-burger niet nodig. Weigeren aan de grens kan alleen in uitzonderlijke gevallen, zoals een ernstige besmettelijke ziekte of een reëel gevaar voor de openbare veiligheid.

Eén praktisch verschil met de rest van de EU: Ierland zit niet in Schengen. Neem dus op elke reis een geldig paspoort of identiteitskaart mee.

Welke grond heb je na drie maanden nodig?

Het Ierse verblijfsrecht volgt wat je doet. Je hebt één van deze gronden nodig, of je bent gezinslid van iemand die er een heeft.

Wie	Voorwaarde na 3 maanden	Bijzonderheid
Werknemer	echt en daadwerkelijk werk	geen minimumloon of minimum aantal uren
Zelfstandige	echte en daadwerkelijke zelfstandige activiteit	na 5 jaar als werknemer of zelfstandige: permanent verblijfsrecht
Werkzoekende	actief zoeken	tot 6 maanden; een uitkering uit je herkomstland kan 3 maanden mee, soms 6
Eigen middelen (vaak gepensioneerden)	genoeg geld voor jezelf en je gezin, plus een volledige ziektekostendekking	er is geen vast minimumbedrag
Student	inschrijving bij een erkende opleiding, genoeg inkomen en een ziektekostendekking	het recht eindigt met de studie, tenzij er een andere grond is

Voor gepensioneerden is de vierde rij de belangrijke. Citizens Information zegt er zelf bij dat deze categorie vaak geldt voor wie met een buitenlands pensioen in Ierland gaat wonen. Er is geen bedrag dat je moet aantonen; het gaat erom dat je zonder Ierse bijstand rondkomt.

Hoe vul je de verzekeringseis in met een Nederlands pensioen?

Met het S1-formulier van het CAK. Wie een pensioen of uitkering uit Nederland krijgt en naar een verdragsland verhuist, is verplicht de zorgverzekering via het CAK te regelen; het CAK stuurt dan een S1, en daarmee schrijf je je in bij het zorgstelsel van je woonland. De behandeling bij het CAK duurt maximaal vier weken, en je betaalt een verdragsbijdrage die meestal automatisch op je pensioen wordt ingehouden. Wat de S1 in Ierland oplevert, staat in het artikel over zorg in Ierland.

Werk je in Ierland, dan speelt dit niet: je verblijfsrecht rust dan op je werk.

Wat als je partner niet uit de EU komt?

Dan is er wél een procedure. Een gezinslid van buiten de EER, Zwitserland of het VK krijgt bij aankomst op het vliegveld een stempel in het paspoort voor maximaal 90 dagen, en vraagt zo snel mogelijk een verblijfskaart aan. Dat kan alleen in Ierland zelf, niet vanuit het buitenland, via het ISD Customer Portal van de Ierse immigratiedienst.

Situatie	Formulier	Wat erop volgt
Echtgenoot, geregistreerd partner, kind of kleinkind tot 21, afhankelijke ouder	EUTR1	een tijdelijke Irish Residence Permit tijdens de behandeling, daarna tot 5 jaar verblijf, stempel 4EUFAM
Ongehuwde partner in een duurzame relatie, of ander gezinslid uit je huishouden	EUTR1A	beoordeling of je als toegestaan gezinslid wordt behandeld
Na 5 jaar onafgebroken verblijf als gezinslid	EUTR3	een permanente verblijfskaart, 10 jaar geldig

Voorwaarde is steeds dat jij, de EU-burger, zelf een grond hebt: werk, zelfstandig werk, studie of eigen middelen. Een verblijfskaart die je partner in een ander EU-land kreeg, geldt in Ierland niet voor een lang verblijf.

Wacht niet tot de 90 dagen bijna om zijn. De aanvraag kan pas als je partner in Ierland is, en de immigratiedienst verwacht hem zo snel mogelijk na aankomst. Ontbreken er nog documenten, stuur de aanvraag dan toch, met een briefje dat ze volgen.

Wanneer wordt je verblijf permanent?

Na vijf jaar onafgebroken legaal verblijf heb je een duurzaam verblijfsrecht. Een certificaat daarvan kun je aanvragen, maar het is niet verplicht. Korte afwezigheid breekt die vijf jaar niet: minder dan zes maanden per jaar, of één keer twaalf maanden voor bijvoorbeeld een zwangerschap, een ernstige ziekte, werk of een opleiding.

Omdat je je nergens registreert, bewijst ook niets automatisch dat je hier woont. Dat merk je bij elk loket, en het is de reden dat het PPS-nummer en de adresbewijzen de eerste weken bepalen. Hoe die weken verder lopen, staat in het traject op /ierland.

In Vertrekklaar is dit fase 1 van 5 van het traject, stap 1.1: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Ierland of ga meteen naar stap 1.1 in het open stappenplan.