Naar school in Ierland: gratis, meestal katholiek, en je kind kan vrijstelling van Iers krijgen

Ja, je kinderen kunnen in Ierland naar een gewone staatsschool, en die is gratis: de meeste scholen worden door de overheid betaald, en ouders betalen geen inschrijfgeld. Onderwijs is verplicht van 6 tot 16 jaar, of tot je kind drie jaar middelbare school heeft afgerond, maar de meeste kinderen beginnen op hun vierde of vijfde. Twee dingen verrassen Nederlandse ouders. Meer dan 88% van de basisscholen heeft een katholiek patronaat, met gebed en communievoorbereiding in de schooldag. En Iers is een kernvak, tenzij je kind vrijstelling krijgt. De valkuil is het aanmelden: je meldt aan per school, niet via de gemeente, en de ronde voor volgend jaar opent al op 1 oktober.

Hoe zit het stelsel in elkaar?

Fase	Leeftijd	Wat het is
Basisschool (national school)	meestal vanaf 4 of 5	8 jaar: junior en senior infants, dan first tot sixth class
Junior Cycle	vanaf 12 of 13	de eerste drie jaar middelbare school, met Junior Cycle-examens
Transition Year	15 tot 16	een los jaar, op veel scholen optioneel en met beperkte plaatsen
Senior Cycle	16 tot 18	twee jaar, afgesloten met het Leaving Certificate
Leerplicht	6 tot 16	of tot drie jaar middelbare school is afgerond

Een kind dat nieuw op school komt, begint in de regel in junior infants. Heeft het al eerder school gehad, dan beslissen de directeur, de leraar en jij samen in welke klas het komt. Alle staatsbasisscholen volgen hetzelfde nationale leerplan. De schooldag op de basisschool duurt 5 uur en 40 minuten, pauzes inbegrepen. Het schooljaar begint in de week van 1 september.

Hoe kies je tussen een katholieke en een andere school?

Elke basisschool heeft een patron, die de identiteit van de school bepaalt. In 2025 had meer dan 88% van de basisscholen een katholiek patronaat, 6% een ander religieus patronaat, en maar 5,5% een niet-religieus patronaat, zoals Educate Together-scholen en de Community National Schools van de regionale onderwijsraden.

Kies je een katholieke school en wil je niet dat je kind meedoet aan godsdienstonderwijs of aan de voorbereiding op de eerste communie, dan kun je je kind daarvoor afmelden, een opt-out. De school moet dan iets anders regelen; wat precies, beslist de school zelf, en dat kan ook ander werk in hetzelfde lokaal zijn. Een school mag je kind niet weigeren om zijn religie, afkomst, handicap of gezinssituatie. Alleen een school van een religieuze minderheid mag bij een tekort aan plaatsen kinderen van die minderheid voorrang geven.

Er zijn ook Gaelscoileanna, scholen die in het Iers lesgeven. Voor een kind dat net uit Nederland komt, is dat een grote stap; en op een Gaelscoil kun je geen vrijstelling van Iers krijgen.

Hoe meld je aan?

Rechtstreeks bij de school, met het aanmeldformulier op haar website. Elke school publiceert elk jaar een admissions notice, minstens een week vóór de aanmelding opent, met de data, het aantal plaatsen en de termijn waarbinnen je een plek moet aanvaarden. Het admissions policy zegt hoe de school kiest als er meer aanmeldingen zijn dan plaatsen.

Meld vroeg aan, en bij meer dan één school. Scholen openen de aanmelding voor het volgende schooljaar vanaf 1 oktober: in oktober 2026 meld je aan voor september 2027. Wie in de zomer aankomt, zoekt een plek in scholen die hun ronde al gehad hebben. Zoek met de Find a School-tool van het ministerie en neem contact op met meerdere scholen tegelijk.

Voor de middelbare school werkt het ministerie aan één aanmeldformulier voor meerdere scholen; tot dat er is, meld je per school aan.

Moet je kind Iers leren?

In principe wel: Iers is een kernvak. Maar een kind dat uit het buitenland komt, kan vrijstelling krijgen als het drie of meer jaar achter elkaar buiten Ierland onderwijs kreeg zonder Iers te leren, én op de dag van inschrijving 12 of ouder is, of de basisschool in een ander land afmaakte. Kinderen die jonger binnenkomen, leren dus Iers.

Vrijstelling Iers	Wat er geldt
Wie vraagt aan	jij, via de directeur van de school
Beslissing	binnen 21 werkdagen
Bezwaar	bij de Irish Exemptions Appeal Committee, binnen 30 dagen
Op een Gaelscoil	geen vrijstelling mogelijk
Voor de universiteit	telt niet mee; sommige opleidingen eisen een cijfer voor Iers

Die laatste rij is de moeite waard voor tieners. Een vrijstelling op school geldt niet automatisch voor het hoger onderwijs. Wie later bijvoorbeeld leraar basisonderwijs wil worden, heeft een minimumcijfer voor Iers nodig. Kijk dus vóór de keuze in Senior Cycle welke eisen de beoogde opleiding stelt.

Wat kost het?

Geen inschrijfgeld op een staatsschool. Veel basisscholen vragen een voluntary contribution, en die is echt vrijwillig. Op de middelbare school zijn er andere kosten, zoals het uniform en examengeld. Scholen in het Free Education Scheme geven sinds september 2024 gratis schoolboeken en lesmateriaal aan leerlingen in Junior Cycle, en sinds september 2025 ook in Transition Year en Senior Cycle. Woont je kind verder dan 3,2 kilometer van de basisschool, of 4,8 kilometer van de middelbare school, dan kun je schoolvervoer aanvragen.

Hoe de schoolkeuze samenvalt met je woningkeuze, zie je in het traject op /ierland.

In Vertrekklaar is dit fase 5 van 5 van het traject, stap 5.4: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Ierland of ga meteen naar stap 5.4 in het open stappenplan.