Belasting in Portugal vanuit België: het paradijs is gesloten (en wat er wél geldt)

Wie nu vanuit België naar Portugal verhuist, betaalt meestal gewoon de Portugese inkomstenbelasting, zonder voordeelregime. Jarenlang was "Portugal" in gesprekken over emigreren bijna een synoniem voor "gunstig belastingklimaat", zeker voor gepensioneerden. Dat beeld is verouderd. Wie er zijn verhuisbeslissing op bouwt, bouwt op iets wat niet meer bestaat.

Wat er wél geldt:

• De gewone Portugese inkomstenbelasting, met negen schijven van 12,5% tot 48%.
• Een aangifte die elk jaar van 1 april tot 30 juni loopt.
• Het belastingverdrag tussen België en Portugal van 1969. Dat laat een Belgisch werknemerspensioen alleen in Portugal belasten, en een ambtenarenpensioen in de regel alleen in België.

Het NHR-regime is dicht

Het regime dat de reputatie maakte, heette Residente Não Habitual: tien jaar lang lage tarieven. Buitenlands pensioen bleef eerst vaak onbelast. Vanaf 2020 betaalden nieuwe deelnemers er 10% over. Het is met de Portugese begrotingswet voor 2024 (Lei 82/2023) per 1 januari 2024 gesloten voor nieuwkomers. Wie nu verhuist, kan er niet meer in.

De opvolger is smal, en waarschijnlijk niet voor jou

Er kwam iets voor in de plaats: het IFICI (Incentivo Fiscal à Investigação Científica e Inovação), in de volksmond "NHR 2.0". Op papier klinkt het vergelijkbaar: 20% vast tarief op Portugees arbeidsinkomen, tien jaar lang, met vrijstellingen voor veel buitenlands inkomen.

De voorwaarden zijn alleen wezenlijk anders. Het IFICI is er voor specifieke gevallen:

• wetenschappelijk onderzoek en hoger onderwijs;
• gecertificeerde startups;
• hooggekwalificeerde beroepen (denk artsen, ingenieurs, ICT-specialisten, managers).

Bij die laatste groep moet ook de werkgever aan een eis voldoen: minstens de helft van zijn omzet komt uit export. De aanmelding moet bovendien uiterlijk 15 januari van het jaar ná je vestiging binnen zijn.

Buitenlandse pensioenen vallen niet onder het IFICI-voordeel. De Portugese belastingdienst zegt het letterlijk: buitenlands inkomen is in de regel vrijgesteld, "behalve inkomen uit categorie H", en dat zijn de pensioenen. Wie met pensioen naar Portugal verhuist, betaalt over dat pensioen de gewone progressieve tarieven. Dit is precies de groep die het oude regime trok en die de nieuwe regeling bewust buiten de deur houdt.

Een gewone Belgische emigrant komt er dus meestal niet voor in aanmerking: gepensioneerd, op afstand werkend voor een Belgische werkgever, of ondernemend buiten de sectorlijst.

Denk je dat jouw beroep en werkgever wél passen, dan is dat geen doe-het-zelfklus. De beroepen- en sectorlijsten staan in een uitvoeringsregeling, en de toetsing luistert nauw.

Welke tarieven gelden er dan wél?

Zonder bijzonder regime val je onder de normale Portugese inkomstenbelasting, de IRS. Artikel 68 van de IRS-wet zet de schijven neer, en voor 2026 lopen ze zo:

Belastbaar inkomen per jaar	Tarief
tot € 8.342	12,5%
€ 8.342 tot € 12.587	16%
€ 12.587 tot € 17.838	21,5%
€ 17.838 tot € 23.089	24,4%
€ 23.089 tot € 29.397	31,25%
€ 29.397 tot € 43.090	34,9%
€ 43.090 tot € 46.566	43,1%
€ 46.566 tot € 86.634	44,6%
boven € 86.634	48%

Dat is geen straftarief. Het is gewoon een normaal Europees belastingstelsel, maar ook geen lagelastenland.

De aangifte doe je elektronisch, en de wet is precies over wanneer: van 1 april tot 30 juni, ongeacht of die dag een werkdag is.

Wat doet het verdrag met je Belgische pensioen?

Tussen België en Portugal geldt een belastingverdrag van 16 juli 1969, in werking sinds 19 februari 1971. Een aanvullende overeenkomst van 6 maart 1995 is van kracht sinds 5 april 2001. Die veranderde onder meer de regels voor "andere inkomsten" en voor de voorkoming van dubbele belasting. De artikelen over loon en pensioenen liet ze ongemoeid.

Zo verdeelt het verdrag je inkomen als je in Portugal woont:

• Een pensioen uit een vroegere job als werknemer is volgens artikel 18 "slechts" belastbaar in het land waar je woont. Dat is Portugal. Dat geldt voor je wettelijk werknemerspensioen, en naar de letter ook voor een groepsverzekering uit die job.
• Een ambtenarenpensioen is volgens artikel 19 alleen belastbaar in België. Alleen wie de Portugese nationaliteit heeft zónder ook Belg te zijn, betaalt erover in Portugal.
• Loon voor werk dat je in België blijft doen, mag België belasten (artikel 15).
• Huur van een woning in België mag België belasten, want onroerend goed wordt belast waar het ligt (artikel 6).
• Inkomen dat het verdrag nergens anders regelt, mag sinds 1995 ook het land belasten waar het vandaan komt (het nieuwe artikel 21). Daar valt bijvoorbeeld een zelfstandigenpensioen onder, dat niet voortkomt uit een "dienstbetrekking".

Portugal belast je als inwoner op al je inkomen, maar trekt de Belgische belasting af van de Portugese belasting op diezelfde inkomsten. Zo staat het in het nieuwe artikel 22. Een ambtenarenpensioen dat alleen België belast, mag Portugal wel meetellen voor het tarief op je overige inkomen.

Wat merk je ervan? De Federale Pensioendienst zet de Belgische bedrijfsvoorheffing, de belasting die vooraf van je pensioen gaat, voor een werknemers- of zelfstandigenpensioen in principe vanzelf stop zodra je buitenlandse adres bekend is, als het verdrag dat toelaat. Bij een ambtenarenpensioen gebeurt dat niet automatisch. De solidariteitsbijdrage vervalt voor wie in een ander EER-land woont. De ZIV-bijdrage van 3,55% voor de ziekteverzekering vervalt alleen als je in Portugal verzekerd bent via een pensioen of een job daar. Blijft België via een S1 je zorg dragen, dan blijft die bijdrage dus lopen.

Hoe het verdrag voor jou uitpakt, hangt af van je persoonlijke situatie: het soort pensioen, een woning in België, kapitaal uit pensioensparen of een groepsverzekering (dat noemt het verdrag niet apart), werken op afstand. Precies daarom hoort er vóór je vertrek één goed gesprek met een fiscalist die beide landen kent. Niet erna: een aantal keuzes, zoals je woning aanhouden of wanneer je een kapitaal laat uitbetalen, zijn achteraf duur of niet meer te herstellen.

De eerlijke samenvatting

Verhuis naar Portugal om Portugal: het klimaat, het tempo, de kosten van het dagelijks leven. Maar verhuis er niet heen "voor de belasting" op basis van een artikel uit 2019. Dat Portugal bestaat niet meer. Wie zijn rekensom erop bouwde, verdient het om daar vóór het tekenen van een huurcontract achter te komen, niet bij zijn eerste aangifte.

In Vertrekklaar is dit fase 2 van 5 van het traject van België naar Portugal, stap 2.4: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Portugal.