AOW en pensioen in Zwitserland: sinds 2021 houdt Nederland in

Als er één onderwerp is waarover je online verouderde informatie vindt, is het dit. Zoek op "pensioen Zwitserland belasting" en je leest dat je pensioen in Zwitserland wordt belast en dat Nederland niets inhoudt. Dat klopte — tot en met 2020.

Wat er per 2021 veranderde

Het belastingverdrag tussen Nederland en Zwitserland is per 1 januari 2021 gewijzigd door een protocol, en die wijziging draaide de heffing om. Sinds die datum mag Nederland — het land waar je pensioen vandaan komt — heffen over je pensioen, je lijfrente en je socialezekerheidsuitkeringen, waaronder de AOW. Het tarief is gemaximeerd op 15% van het brutobedrag bij periodieke uitkeringen.

Twee dingen die dit scherper maken dan bij andere landen. Er is geen drempelbedrag: anders dan bij Duitsland, waar Nederland pas mag heffen boven € 15.000 aan pensioeninkomen, geldt hier de heffing vanaf de eerste euro. En het maakt niet uit of het om een bedrijfspensioen of een overheidspensioen gaat — een ABP-pensioen valt bij Zwitserland onder dezelfde regel, mét datzelfde plafond van 15%. Dat is ongebruikelijk; in de meeste verdragen wordt overheidspensioen zonder plafond in Nederland belast.

Je betaalt niet dubbel: Zwitserland verrekent de Nederlandse heffing. Maar je netto-uitkomst verandert wél, en hij hangt af van je kanton.

Had je een vrijstellingsverklaring? Die is vervallen

Wie vóór 2021 in Zwitserland woonde met een Nederlands pensioen had vaak een vrijstellingsverklaring, zodat het pensioenfonds niets inhield. Die verklaringen zijn per 1 januari 2021 ongeldig geworden. Je uitkerende instantie hoort sindsdien weer in te houden, tot dat maximum van 15%.

Let op bij afkoop

Speel je met de gedachte een klein pensioen of een lijfrente af te kopen, dan is dit belangrijk: het 15%-plafond geldt uitdrukkelijk niet voor afkoopsommen. Over een afkoopsom mag Nederland onbeperkt heffen, tegen het gewone progressieve tarief. Wie afkoop overweegt, moet dat dus vóór het besluit doorrekenen — het verschil tussen een periodieke uitkering en een afkoopsom kan hier tienduizenden euro's zijn.

Je AOW zelf: reist mee, maar de opbouw stopt

Zwitserland is geen EU-lid, maar valt via het vrij-verkeersakkoord onder de Europese coördinatieregels voor sociale zekerheid. Je opgebouwde AOW wordt dus gewoon uitbetaald, zonder de korting die geldt in landen zonder verdrag.

De opbouw stopt wel op je vertrekdag: elk jaar buiten Nederland scheelt 2% AOW. Je mag die opbouw vrijwillig voortzetten, maar de deur sluit één jaar na vertrek — zet die datum in je agenda voordat je gaat. In 2026 kost dat 17,9% van je inkomen, met een minimum van € 569 en een maximum van € 5.693 per jaar.

Of dat loont hangt af van je plannen. Ga je in Zwitserland werken, dan bouw je daar AHV op — 10,6% van je loon, waarvan je werkgever de helft betaalt — en de Europese regels tellen je Nederlandse en Zwitserse tijdvakken samen voor je rechten. Voor wie nog jaren te werken heeft is dat meestal gunstiger dan de Nederlandse vrijwillige premie. Voor wie niet meer gaat werken ligt het andersom. Let wel op de Zwitserse spiegel van onze 2%-regel: ook daar leidt elk ontbrekend bijdragejaar tot een korting, van ongeveer een 44e deel per jaar.

Werk en vermogen: de rest van het verdrag

Voor wie er gaat werken is het verdrag klassiek: loon uit een dienstbetrekking die in Zwitserland wordt uitgeoefend belast Zwitserland (artikel 15), en ondernemingswinst volgt de woonstaat tenzij je een vaste inrichting in het andere land aanhoudt (artikel 7). Voor vermogen dat in Nederland achterblijft: een verhuurd huis blijft volledig Nederlands belast (artikel 6), over dividend mag Nederland als bronstaat 15% inhouden (artikel 10), en rente is exclusief voor je woonstaat — over Nederlandse spaarrente heft alleen Zwitserland (artikel 11).

De 90%-regeling, en waarom de meesten er niet aan komen

De kwalificerende buitenlandse belastingplicht geldt ook voor inwoners van Zwitserland. Betaal je over minstens 90% van je wereldinkomen belasting in Nederland, dan houd je recht op dezelfde aftrekposten en heffingskortingen als een inwoner — inclusief hypotheekrenteaftrek. Met een partner mag je samen naar die 90% kijken.

De praktijk voor gepensioneerden is meestal anders. Wordt je pensioen in Nederland nog maar tot 15% belast en de rest in Zwitserland, dan haal je die 90% niet. Dan vervallen onder meer de algemene heffingskorting en de hypotheekrenteaftrek, en houd je alleen een beperkt rijtje over. Dat is precies de rekensom die bepaalt of je je Nederlandse huis aanhoudt of verkoopt — en de reden om hem vóór je vertrek te maken, niet erna.