Pensioen en belasting in Bulgarije vanuit België: België heft niet meer, en Bulgarije ook niet

Woon je in Bulgarije, dan betaal je op een Belgisch pensioen uit de privésector geen belasting meer in België. En Bulgarije belast het ook niet. Alleen een ambtenarenpensioen blijft in België belast.

Drie dingen om vooraf te weten:

• Het verdrag tussen België en Bulgarije is getekend op 25 oktober 1988 en geldt sinds 28 november 1991. Het is nooit gewijzigd, en er hoort geen protocol bij.
• Een wettelijk pensioen als werknemer of als zelfstandige gaat alleen naar Bulgarije. Bulgarije stelt pensioenen uit verplichte verzekering vrij, ook die uit het buitenland. Wie alleen pensioen heeft, doet in Bulgarije geen aangifte.
• Een ambtenarenpensioen blijft alleen in België belast. Het verdrag kent daar geen uitzondering voor wie Bulgaar wordt.

Je wettelijk pensioen: alleen Bulgarije

Artikel 18 van het verdrag is kort. Een pensioen dat een inwoner van het ene land krijgt voor een vroegere dienstbetrekking, mag alleen dat land belasten. Woon je in Bulgarije, dan is dat Bulgarije. Een aparte regel voor wettelijke pensioenen staat er niet in.

Een pensioen als zelfstandige is strikt genomen geen pensioen uit een dienstbetrekking. Valt het niet onder artikel 18, dan geldt artikel 21, de restregel voor inkomen dat het verdrag niet apart noemt. Ook die geeft het alleen aan het land waar je woont. Beide wegen leiden dus naar Bulgarije.

De FOD Financiën zegt het zonder omweg. Op haar pagina voor wie een Belgisch pensioen heeft en in Bulgarije woont, staat: heb je een pensioen opgebouwd in de privésector, als werknemer of zelfstandige, dan betaal je er in België geen belasting op. Dat geldt ook voor een pensioen uit een overheidsbedrijf, een overheidsinstelling die op winst gericht is. Je vult in je aangifte van niet-inwoners het vak Pensioenen dan niet in.

Wat Bulgarije ermee doet: niets

De Bulgaarse wet op de inkomstenbelasting stelt pensioenen vrij. De NRA, de Bulgaarse belastingdienst, noemt twee groepen:

• pensioenen uit verplichte verzekering, in Bulgarije en in het buitenland;
• uitkeringen uit aanvullende vrijwillige verzekering, uit Bulgarije en uit het buitenland, zodra het recht op dat aanvullend pensioen is ontstaan.

Je Belgisch wettelijk pensioen is verplichte verzekering in het buitenland. Het is in Bulgarije dus onbelast. Je hoeft het niet aan te geven. Wil je het toch vermelden, dan mag dat, als informatie.

België mag het pensioen niet meer belasten, en Bulgarije belast het niet. Dat is geen regeling die je moet aanvragen. Het volgt uit het verdrag en de Bulgaarse wet.

Groepsverzekering en pensioensparen: minder zeker

Een groepsverzekering uit je vroegere job is een "soortgelijke beloning" voor vroeger werk. Ze valt dus ook onder artikel 18: alleen Bulgarije. Pensioensparen noemt het verdrag niet apart. Dan geldt de restregel van artikel 21, en ook die wijst naar Bulgarije.

De vraag is wat Bulgarije ermee doet. De vrijstelling voor aanvullende vrijwillige verzekering uit het buitenland kan ze dekken. Maar of Bulgarije een Belgische groepsverzekering of pensioensparen daaronder rekent, zegt de NRA nergens met zoveel woorden. Laat dat vóór vertrek nakijken.

Wordt een groepsverzekering of pensioensparen als kapitaal uitbetaald, dan heeft het verdrag daar geen aparte regel voor. Laat dat vóór de uitbetaling narekenen.

Het ambtenarenpensioen: België

Artikel 19, lid 1: een pensioen dat de Belgische staat, een gewest, een gemeenschap of een gemeente betaalt voor diensten aan die overheid, mag alleen België belasten. Anders dan in veel andere verdragen is er geen uitzondering voor wie in Bulgarije woont en de Bulgaarse nationaliteit heeft.

Werkte je voor een overheidsbedrijf met een nijverheids- of handelsactiviteit, dan geldt artikel 19 niet. Dan val je terug op artikel 18, en dus op Bulgarije. De FOD Financiën zegt hetzelfde.

Een ambtenarenpensioen geef je aan in de Belgische belasting van niet-inwoners. In Bulgarije is het onbelast: het is een pensioen, en wat België mag belasten, stelt Bulgarije vrij (artikel 23).

Inkomen uit België	Verdragsartikel	Wie heft	En Bulgarije?
Wettelijk pensioen als werknemer	18	alleen Bulgarije	onbelast, geen aangifte
Wettelijk pensioen als zelfstandige	18 of 21	alleen Bulgarije	onbelast, geen aangifte
Groepsverzekering uit je vroegere job	18	alleen Bulgarije	waarschijnlijk onbelast; laat het nakijken
Pensioensparen	21	alleen Bulgarije	niet zeker; laat het nakijken
Ambtenarenpensioen	19, lid 1	alleen België	vrijgesteld
Loon voor werk in België	15	België, voor de dagen dat je daar werkt	vrijgesteld
Huur van een woning in België	6	België	vrijgesteld, telt mee voor het tarief
Dividend uit België	10	Bulgarije; België houdt hooguit 10 % in	Bulgarije trekt de inhouding af
Rente op een Belgische spaar- of zichtrekening	11, lid 3	alleen Bulgarije	mag het belasten

Eén vreemde regel in dit oude verdrag

Artikel 1 van het verdrag zegt wie inwoner van Bulgarije is: de natuurlijke personen die de Bulgaarse nationaliteit hebben. Letterlijk gelezen is een Belg die naar Bulgarije verhuist dus geen inwoner van Bulgarije voor dit verdrag.

Op haar pagina voor wie in Bulgarije woont, maakt de FOD Financiën dat onderscheid niet. Ze stelt geen voorwaarde over nationaliteit. Een circulaire of beslissing die dat uitlegt, hebben we niet gevonden.

Wat je ermee doet:

• Bewaar je Bulgaarse verblijfsbewijs en de bewijzen dat je echt in Bulgarije woont.
• Vraagt een Belgische bank of instantie ernaar, dan heb je ze klaar.
• Heb je meer dan een pensioen, leg het dan vóór vertrek voor aan een fiscalist, of vraag het kantoor van de FOD voor niet-inwoners om bevestiging.

Wat de Pensioendienst inhoudt

Op je pensioen lopen in België drie inhoudingen. Na je verhuizing gaat het zo:

• De bedrijfsvoorheffing, de belasting die vooraf van je pensioen gaat, past de Pensioendienst op een werknemers- of zelfstandigenpensioen in principe vanzelf aan, zodra je buitenlandse adres bekend is. Een bevestiging voor Bulgarije hebben we niet gevonden. Kijk dus op je eerste pensioenbetaling na of ze ook echt stopt. Op een ambtenarenpensioen loopt ze door.
• De solidariteitsbijdrage vervalt vanzelf zodra je in een EER-land woont (de EU plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein), vanaf de maand na je adreswijziging.
• De ZIV-bijdrage van 3,55 %, voor de ziekte- en invaliditeitsverzekering, vervalt alleen als je in Bulgarije verzekerd bent via een pensioen, werk of een zelfstandige activiteit daar. Met een Belgisch S1-formulier ben je verzekerd ten laste van België. Dan blijft die bijdrage naar alle waarschijnlijkheid staan. Vraag het na bij de Pensioendienst.

Hoe dat S1 werkt en wat het je in Bulgarije oplevert, staat in zorg in Bulgarije.

Wat er in Bulgarije wel belast wordt: tien procent

Bulgarije kent één tarief voor de inkomstenbelasting: 10 % over de grondslag, zonder schijven. Dat raakt loon, winst en huur uit een pand in Bulgarije.

Werk je, verhuur je, of houd je aandelen of vastgoed in het buitenland aan? Dan doe je aangifte bij de NRA, vóór 30 april over het vorige jaar. Leef je alleen van je pensioen, dan hoeft dat niet.

Wat België volgens het verdrag mag belasten, stelt Bulgarije vrij: het ambtenarenpensioen, de huur van je Belgische woning en loon voor werk in België. Bulgarije mag het wel meetellen voor het tarief op de rest. Bij één vast tarief verandert dat niets.

Spaargeld en beleggingen in België

Voor wie een rekening, aandelen of een woning in België aanhoudt, gelden drie regels uit hetzelfde verdrag:

• Op dividend uit België mag België hooguit 10 % inhouden (artikel 10). Bulgarije mag het dividend belasten, en trekt de Belgische inhouding af van zijn eigen belasting.
• Rente op een gewone spaar- of zichtrekening bij een Belgische bank mag België niet belasten als je in Bulgarije woont (artikel 11, lid 3). Houdt je bank toch roerende voorheffing in, dan vraag je die terug. Op andere rente mag België hooguit 10 % inhouden.
• Een verhuurde woning in België blijft Belgisch belast, via de belasting van niet-inwoners (artikel 6).

Geef je Belgische bank je Bulgaarse adres en je fiscale woonplaats door. Hoe het verder zit met je rekeningen, staat in bank en betalen in Bulgarije.

Waar woon je voor de belasting?

Bulgarije kan je als inwoner zien als je er meer dan 183 dagen in twaalf maanden bent, of als het centrum van je leven er ligt.

Eisen beide landen je als inwoner op, dan beslist artikel 1, lid 3 van het verdrag. Het kijkt naar één ding: met welk land je persoonlijke en economische banden het nauwst zijn, het middelpunt van je levensbelangen.

Dat telt hier dubbel. Blijf je fiscaal inwoner van België, bijvoorbeeld omdat je partner in België blijft wonen, dan belast België je pensioen gewoon, als inwoner. Wie een deel van het jaar in België blijft, telt dus dagen en houdt marge.

En de erfenis?

Het verdrag gaat alleen over inkomen en vermogen, niet over erfenissen. Elk land volgt zijn eigen regels:

• België. Woon je in Bulgarije, dan ben je geen rijksinwoner meer. België heft bij je overlijden dan alleen nog op onroerend goed in België, het recht van overgang. Elk gewest heeft er eigen tarieven voor.
• Bulgarije. De Bulgaarse erfbelasting is een gemeentebelasting. Van een overleden buitenlander belast ze alleen wat in Bulgarije ligt. Je echtgenoot en je kinderen, kleinkinderen en ouders betalen er geen erfbelasting.

De Bulgaarse wettekst die we lazen, loopt tot 2012. Vraag de actuele regels na bij een notaris, ook of een Belgische wettelijk samenwonende partner als echtgenoot telt.

Vertrekklaar benoemt wát er speelt. Hoe het voor jouw mix van pensioen, groepsverzekering en vermogen uitpakt, is het ene gesprek met een fiscalist die beide landen kent dat deze verhuizing verdient. Ga daarmee vóór je verhuist, niet erna.

In Vertrekklaar is dit fase 1 van 5 van het traject van België naar Bulgarije, stap 1.2: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie. In jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject van België naar Bulgarije.