Verhuizen naar Sint-Eustatius: de toelatingswet, de vijf dagen en de ID-kaart van $ 15

"Het is toch gewoon Nederland?" is op Sint-Eustatius een nog hardnekkiger denkfout dan op Bonaire. Het eiland is een bijzondere gemeente van Nederland, de omgangstaal is Engels, en de Wet toelating en uitzetting BES geldt uitdrukkelijk óók voor Nederlanders. Ja, je mag er wonen. Wat het kost is USD 171 aan leges voor de verklaring van rechtswege plus $ 15 voor de ID-kaart. En de valkuil is de klok: binnen vijf dagen na aankomst meld je je in persoon bij het Census Office.

Van rechtswege toegelaten, met drie voorwaarden

Artikel 3, vijfde lid, van de WTU-BES geeft meerderjarige Nederlanders van rechtswege toelating als ze beschikken over huisvesting, voldoende middelen van bestaan én een verklaring van goed gedrag over de laatste vijf jaar; hun minderjarige kinderen reizen op dat recht mee. Wie langer dan 180 dagen per 365 dagen op het eiland wil wonen, of langer dan 90 dagen wil blijven en werken, vraagt bij de IND-unit Caribisch Nederland de verklaring toelating van rechtswege aan. Het is geen vergunning maar het bewijs van een recht dat je al hebt, en zonder dat bewijs schrijft Burgerzaken je niet in. De IND streeft naar een beslissing binnen twee maanden en mag er wettelijk zes over doen.

De verklaring van goed gedrag hoef je niet zelf in te leveren als je de afgelopen vijf jaar alleen in Europees Nederland, Curaçao, Sint Maarten of Caribisch Nederland woonde: de IND vraagt dat document ambtshalve op en jij tekent de antecedentenverklaring op het formulier. Wie tussendoor buiten het Koninkrijk woonde, levert een VOG uit dat land, met apostille of legalisatie.

Hoe werkt de aanvraag op Statia?

Anders dan op Bonaire kent Sint-Eustatius geen inloopbalie voor een nieuwe aanvraag. Je mailt INDStatia@rijksdienstcn.com, krijgt binnen drie weken een datum en tijd, en verschijnt een kwartier vooraf aan de Cottageroad in Oranjestad met je paspoort, het ingevulde formulier MBES08, een bewijs van huisvesting en een bewijs van inkomen dat niet onder het minimumloon ligt. Het loket is maandag tot en met woensdag open van 8 tot 12 uur, uitsluitend op afspraak; op donderdag is er alleen de balie Nederlanderschap en op vrijdag is het dicht. De leges van USD 171 betaal je aan de balie met pinpas, en uiterlijk op de 24e van de maand; wie later betaalt of indient, schuift een maand op. Staat er een einddatum op de verklaring, dan verleng je vanaf vier maanden daarvoor.

Waarom tellen de vijf dagen?

Omdat de Wet basisadministraties persoonsgegevens BES het zo bepaalt: wie naar verwachting een half jaar lang twee derde van de tijd op het eiland verblijft en een geldige verblijfstitel heeft, meldt zich binnen vijf dagen na aanvang van het verblijf in persoon bij het bestuurscollege om aangifte te doen van verblijf en adres. Op Statia is dat het Census Office aan Chapel Piece Road 1. De openingstijden zijn ongelijk: maandag, dinsdag en donderdag van 7.30 tot 15.30 uur, woensdag en vrijdag alleen tot 12 uur. Neem je paspoort, de IND-verklaring en het bewijs van uitschrijving uit de Nederlandse BRP mee; dat bewijs vraag je bij je Nederlandse gemeente op het moment van uitschrijven, want achteraf opvragen loopt via een RNI-loket. Een Nederlandse akte heeft binnen het Koninkrijk geen legalisatie nodig.

Woensdagmiddag en vrijdagmiddag is het Census Office dicht. Met een termijn van vijf dagen na aankomst is dat geen detail: wie op woensdagmiddag landt, heeft tot maandag. Plan de aangifte op de ochtend na aankomst en houd het bewijs van uitschrijving op papier bij de hand.

ID-kaart en BSN: wat je daarna krijgt

Na de inschrijving vraag je bij hetzelfde loket de ID-kaart aan. De Wet identificatieplicht BES verplicht iedereen vanaf twaalf jaar een geldig identiteitsbewijs bij zich te hebben, en de kaart wordt alleen verstrekt aan wie op Sint-Eustatius staat ingeschreven. Ze kost $ 15 voor volwassenen en $ 9 voor twaalf- tot achttienjarigen, is vijf jaar geldig en vraagt bij de eerste aanvraag alleen een geldig paspoort. Daarmee ga je naar de zorgverzekering, de bank en de nutsbedrijven. Sinds 11 november 2025 krijgt bovendien iedereen die zich op de eilanden inschrijft automatisch een burgerservicenummer, waarmee je DigiD kunt aanvragen.

Post	Bedrag of termijn
Verklaring van rechtswege (leges IND)	USD 171; betalen tot en met de 24e van de maand
Antwoord op je afspraakverzoek per e-mail	binnen 3 weken
Behandeltermijn IND	streven 2 maanden, wettelijk maximaal 6
Aangifte van verblijf en adres bij het Census Office	binnen 5 dagen na aanvang van het verblijf, in persoon
ID-kaart 18 jaar en ouder	$ 15, 5 jaar geldig
ID-kaart 12 tot 18 jaar	$ 9, 5 jaar geldig
Adreswijziging op het eiland	binnen 5 dagen schriftelijk

Wat maakt Statia anders dan Bonaire?

De schaal en de taal. Het eiland telt zo'n 3.200 inwoners op 21 vierkante kilometer; Engels is de omgangstaal en de taal van het bestuur. Je bereikt het via Sint Maarten, met een vlucht van twintig minuten. De IND-vestiging is klein en werkt alleen op afspraak; in januari 2025 lagen de afspraken wekenlang stil omdat één medewerker uitviel. Reken voor de hele keten, van e-mail tot ID-kaart, op twee tot drie maanden. Wat er daarna in welke volgorde komt, staat in je eerste weken op Sint-Eustatius.

In Vertrekklaar is dit fase 1 van 5 van het traject, stap 1.1: dezelfde stappen, maar dan op jullie situatie — in jouw volgorde, afvinkbaar, en met de termijnen bewaakt. Bekijk het hele traject naar Sint-Eustatius of ga meteen naar stap 1.1 in het open stappenplan.