Wat verandert er financieel als je onderweg bent en nergens woont?
Vink aan waar je inkomen vandaan komt. Je ziet dan welke regels Nederland toepast als je zonder nieuw woonland op reis gaat: wat Nederland blijft belasten, hoe je verzekerd blijft en wat er met je AOW gebeurt. Met de bron erbij, zodat je het zelf kunt nakijken.
Dit geldt voor iedereen die verhuist. Vink hierboven aan wat op je van toepassing is, dan komt de rest erbij.
Wat Nederland belast
Blijf je inwoner, en welk deel van je inkomen blijft Nederland belasten?
Uitschrijven is niet hetzelfde als emigreren voor de belasting
Voor de Belastingdienst emigreer je pas als je blijvend in een ander land gaat wonen. Wie onderweg is en nergens anders gaat wonen, kan dus inwoner van Nederland blijven, ook na uitschrijven bij de gemeente.
De Belastingdienst kijkt naar de omstandigheden. Bijvoorbeeld: op welk adres je de meeste tijd doorbrengt, waar je partner of gezin woont, waar je werkt, waar je verzekerd bent voor ziektekosten, waar je huisarts zit en waar je kinderen naar school gaan. Wie overal een beetje is, houdt vaak de meeste banden met Nederland. Blijf je inwoner, dan geef je al je inkomen aan, waar ook ter wereld. Twijfel je, dan raadt de Belastingdienst zelf aan: schrijf een brief aan je belastingkantoor en leg je situatie uit.
Ben je binnen een jaar terug, dan ben je nooit weg geweest
Hield je op in Nederland te wonen en kom je binnen een jaar terug, zonder intussen in een ander land te hebben gewoond? Dan heb je voor de inkomstenbelasting de hele tijd in Nederland gewoond.
Dat raakt vooral wie een jaar of korter reist. Er is één uitzondering: wie aantoont dat hij in die tijd in een EU-land of een aangewezen verdragsland als inwoner belast was. Wie onderweg nergens woonde, heeft dat meestal niet. De AOW en de Wlz kennen dezelfde regel van een jaar.
- terugkeer binnen
- 1 jaar
Zorgverzekering
Hoe raak je verzekerd, en wat betaal je daarvoor?
Of je verzekerd blijft, beslist de SVB, niet de gemeente
Je Nederlandse zorgverzekering hangt aan je verzekering voor de Wet langdurige zorg (Wlz). Die loopt door zolang de SVB je als ingezetene ziet, ook als je bent uitgeschreven.
De SVB werkt met drie situaties. Ben je korter dan een jaar en tijdelijk weg, dan blijf je ingezetene. Ben je langer dan een jaar weg maar niet voor altijd, dan ben je het eerste jaar nog ingezetene, daarna meestal niet meer, en na drie jaar zonder meer niet. Ga je voor onbepaalde tijd, dan eindigt het de dag na vertrek. Zolang je ingezetene bent, moet je je zorgverzekering houden. Ben je het niet meer, dan regel je zelf een internationale zorgverzekering. Wil je zekerheid, vraag de SVB dan vóór vertrek om een onderzoek Wlz.
- korter dan een jaar, tijdelijk
- je blijft ingezetene
- langer dan een jaar, niet definitief
- het eerste jaar nog ingezetene
- voor onbepaalde tijd
- geen ingezetene meer vanaf de dag na vertrek
Wat Nederland niet loslaat
Welke Nederlandse verplichting reist met je mee?
Stopt je verzekering, dan heb je één jaar om je vrijwillig te verzekeren
Voor elk jaar dat je niet verzekerd bent, krijg je later 2% minder AOW. Met een vrijwillige verzekering bij de SVB dicht je dat gat, voor hooguit tien jaar. Je vraagt die aan uiterlijk een jaar na de dag waarop je verplichte verzekering eindigde.
Wanneer je verplichte verzekering eindigt, beslist de SVB, niet de gemeente. Laat de SVB die datum vastleggen en zet het einde van het jaar in je agenda. Je moet direct daarvóór minstens een jaar verplicht verzekerd zijn geweest. Voor de nabestaandenuitkering (Anw) geldt dezelfde termijn: overlijd je onverzekerd, dan krijgen je partner en kinderen geen uitkering. Krijg je al AOW, dan speelt de opbouw niet meer. Reizen jullie met z'n tweeën, dan geldt alles voor ieder apart.
- korting per niet-verzekerd jaar
- 2% van je AOW
- aanvragen
- uiterlijk 1 jaar na het einde van je verplichte verzekering
- duur
- maximaal 10 jaar
De premie voor de vrijwillige AOW gaat over al je inkomen
De premie is een percentage van je inkomen in een jaar, uit Nederland én uit het buitenland. In 2026 is de AOW-premie 17,9%, met een minimum en een maximum.
Heb je weinig of geen inkomen, dan betaal je de minimumpremie. Vanaf een inkomen van € 38.883 betaal je de maximumpremie. De premie voor de Anw komt erbij. De overheid stelt de percentages elk jaar opnieuw vast. Welk bewijs van inkomen de SVB vraagt van iemand zonder buitenlandse belastingdienst, vraag je aan de SVB.
- AOW-premie 2026
- 17,9% van je inkomen, minimaal € 569 en maximaal € 5.693
- maximumpremie vanaf
- een inkomen van € 38.883
- Anw-premie 2026
- 0,1%, minimaal € 3 en maximaal € 31
Bij erven en schenken rekent Nederland met je mee
Nederland heft erfbelasting als de overledene in Nederland woonde. Blijf je inwoner, dan heft Nederland dus gewoon. Ben je geen inwoner meer, dan geldt een Nederlander nog tien jaar als inwoner, bij overlijden én bij schenken.
Zonder nieuw woonland is onduidelijk wanneer die tien jaar beginnen. Een ander land dat ook heft, is er meestal niet. Voor een schenking in het eerste jaar na vertrek geldt de regel voor iedereen die in Nederland woonde, ook zonder Nederlandse nationaliteit. Regel vóór vertrek een testament en een volmacht, zodat iemand in Nederland kan handelen als jij onbereikbaar bent.
- woonplaatsfictie, erven en schenken
- 10 jaar
- woonplaatsfictie, alleen schenken, voor iedereen
- 1 jaar
Erf je zelf, dan telt waar de overledene woonde
Voor de Nederlandse erfbelasting kijkt de Belastingdienst naar de situatie van de overledene, niet naar die van jou. Erf je van een ouder die in Nederland woonde, dan betaal je Nederlandse erfbelasting, ook als je onderweg bent en nergens woont.
Dat geldt boven je vrijstelling. Het geldt ook als de overledene een Nederlander was die binnen tien jaar na vertrek uit Nederland overleed. Zorg dat de notaris en je familie weten hoe ze je bereiken, en dat je DigiD werkt voor de aangifte.
Huurtoeslag stopt; zorgtoeslag en kindgebonden budget soms niet
Woon je in het buitenland, dan heb je geen recht meer op huurtoeslag. Zorgtoeslag kan blijven, bijvoorbeeld als je je Nederlandse zorgverzekering houdt. Kindgebonden budget krijg je dan alleen zolang je kinderbijslag van de SVB krijgt.
Dienst Toeslagen krijgt je nieuwe adres van de gemeente, maar de toeslag zelf zet je stop. Doe dat op tijd, dan hoef je later niets terug te betalen. Huurtoeslag, zorgtoeslag en kinderopvangtoeslag zet je stop met Mijn toeslagen. Het kindgebonden budget zet je stop via de BelastingTelefoon. Blijf je ingeschreven terwijl je weet dat je langer dan acht maanden weg bent, dan loop je het risico dat je toeslagen moet terugbetalen.
De kinderbijslag stopt pas als je niet meer verzekerd bent
Je krijgt kinderbijslag zolang je er bij de SVB voor verzekerd bent. Ben je dat door wonen of werken buiten Nederland niet meer, dan stopt de kinderbijslag.
Net als bij je zorg en je AOW beslist de SVB, niet de gemeente. Op een reis van korter dan een jaar blijf je meestal verzekerd. De SVB schrijft dat je na het stoppen vaak kinderbijslag krijgt uit het andere land. Die regel gaat uit van een land waar je woont of werkt. Wie nergens woont, heeft dat land meestal niet. Vraag het de SVB vóór vertrek, samen met het onderzoek Wlz.
Dit is geen fiscaal advies
Dit zijn de regels die op jouw situatie van toepassing zijn. Wat ze samen opleveren, staat hier niet. Onderweg is er geen nieuw woonland. Er is dus geen belastingverdrag dat het heffingsrecht verdeelt, geen gunstregime en geen zorgregeling via een verdragsland. Bijna alles hangt aan één vraag: blijf je voor de belasting inwoner van Nederland? Dat beslist de Belastingdienst naar de omstandigheden, niet de gemeente. Voor je zorg en je AOW beslist de SVB. Leg je situatie vóór vertrek aan beide voor, en neem deze lijst mee naar een fiscalist die internationale situaties kent. Dan weet je welke vragen je moet stellen.
Twijfel je nog tussen landen? Leg de regels van twee of drie landen naast elkaar
En dan het traject zelf
Weten welke regels gelden, is de eerste helft. De tweede helft is ze op tijd toepassen: in de goede volgorde, zonder een termijn te missen, en met je documenten bij de hand.
Alle stappen op één lijst, gratis
Nog niet klaar om te beginnen? Dan krijg je de vertrekchecklist voor een leven onderweg: alle stappen op volgorde, om te printen en af te vinken. Daarbij vijf mails in anderhalve week, met de valkuilen en de echte kosten. Verandert er iets aan de regels voor een leven onderweg, dan hoor je het. Daarna vragen we één keer hoe het ervoor staat, sturen we één aanbod, en af en toe één ding dat bij jouw moment past. Geen nieuwsbrief, en uitzetten kan altijd.